βιολογική καλλιέργεια του σπανακιού 3

Η βιολογική καλλιέργεια του σπανακιού Σχολιάστε

Κείμενο: Tμήμα υποστήριξης πελατών biomastores.gr

Η καταγωγή του είναι αμφιλεγόμενη καθώς για κάποιους θεωρείται η Αραβία και για κάποιους άλλους ο Καύκασος και η Περσία, όπου ήταν γνωστό για πάνω από 2.000 χρόνια. Στη χώρα μας έγινε γνωστό γύρω στον 17ο αιώνα. Πρόκειται για ένα ετήσιο φυτό με πασσαλώδη κύρια ρίζα με μήκος που μπορεί να φτάσει το 1,5μ. (ο μεγαλύτερος όγκος του βρίσκεται στα 30εκ.), με τρυφερά λεία ή κυματοειδή βαθυπράσινα φύλλα που σχηματίζουν ροζέτα.

Το σπανάκι χρειάζεται μόνο 5 ώρες ήλιο την ημέρα  και αναπτύσσεται και σε μερική σκιά. Ανθίζει (ξεβλαστώνει) όταν η διάρκεια της ημέρας ξεπεράσει τις 13 ώρες, φέρει μικρά άνθη που σταυρογονιμοποιούνται με τη βοήθεια του ανέμου. Οι περισσότερες ποικιλίες του είναι δίοικες όπου τα αρσενικά φυτά διατηρούν τη γύρη τους για μεγάλο χρονικό διάστημα και τα θηλυκά είναι υποδεκτικά για 2-3 εβδομάδες.

Ο σπόρος του είναι σκληρός και αγκαθωτός ή λείος ανάλογα με την ποικιλία. Το σπανάκι είναι ένα φυτό που βλαστάνει γρήγορα και απαιτεί χαμηλές θερμοκρασίες για να αναπτυχθεί. Το ώριμο φυτό μπορεί να αντέξει σε παγετούς μέχρι -6 οC χωρίς να υποστεί σοβαρές ζημιές. Όμως στους -10 οC τα φύλλα κιτρινίζουν ενώ στους 36 οC και γενικά σε υψηλές θερμοκρασίες στέκονται όρθια και δεν απλώνονται στην επιφάνεια του εδάφους. Η ατμοσφαιρική και εδαφική υγρασία ευνοούν την ανάπτυξη τρυφερού φυλλώματος και σε συνδυασμό με χαμηλή θερμοκρασία και μικρού μήκους ημέρα δίνουν πολύ καλή ποιότητα.

και έδαφος biomastores.gr
Τα εδάφη μέσης σύστασης, όπως τα αμμοπηλώδη και πηλοαμμώδη, πλούσια σε οργανική ουσία, είναι τα πλεόν κατάλληλα για την καλλιέργεια του σπανακιού. Σε περιοχές, όμως με υψηλές βροχοπτώσεις κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας, τα ελαφρά αμμώδη εδάφη που στραγγίζουν ευκολότερα θεωρούνται ακόμη περισσότερο κατάλληλα.

Το έδαφος (ιδανικά είναι τα εδάφη μέσης σύστασης) που προορίζεται για καλλιέργεια θα πρέπει να είναι πλούσιο σε οργανική ουσία και υγρό χωρίς να νεροκρατεί. Η διατήρηση της υγρασίας, την καταστολή των αγριόχορτων και τη διατήρηση χαμηλών θερμοκρασιών στο έδαφος μπορούμε να πετύχουμε σκορπίζοντας ένα στρώμα οργανικού υλικού γύρω από τα φυτά. Τα αμμοπηλώδη εδάφη θεωρούνται καταλληλότερα για πρώιμη συγκομιδή ενώ τα πηλώδη και αργιλοπηλώδη για όψιμη. Το ευνοϊκότερο pH για το σπανάκι βρίσκεται μεταξύ 6 και 7. Ακόμη, μπορεί να καλλιεργηθεί σε ελαφρώς αλκαλικά εδάφη.

Το σπανάκι απαιτεί μέτρια επίπεδα καλίου και φωσφόρου και υψηλά αζώτου, παρουσιάζει ευαισθησία σε χαμηλά επίπεδα βορίου και ασβεστίου. Μπορούμε να λιπάνουμε με καλά χωνεμένη κοπριά ή κομπόστ την άνοιξη ή να προσθέσουμε νωρίς την άνοιξη ή το φθινόπωρο ένα οργανικό λίπασμα αργής απελευθέρωσης και συμπληρωματικά 2-3 στην καλλιεργητική περίοδο να ψεκάσουμε διαφυλλικά ή να κάνουμε ριζοπότισμα ένα οποιοδήποτε υγρό λίπασμα. Ακόμη, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ιχθυογαλακτώματα ή εκχύλισμα κοπριάς τις πρωινές ώρες και με συννεφιασμένο καιρό για καλύτερα αποτελέσματα αλλά και να μη δημιουργήσουμε προβλήματα στα φυτά, στο ίδιο διάλυμα μπορεί να προστεθεί εκχύλισμα φυκιών. Κρίσιμη περίοδος για την εφαρμογή ενός τέτοιου συμπληρωματικού ψεκασμού είναι στα μέσα της ανάπτυξής του.

σπανακιού biomastores.gr
Οι ποικιλίες του σπανακιού μπορούν να χωριστούν σε τρείς ομάδες, ανάλογα με τον τύπο του φύλλου τους: ανώμαλης επιφάνειας, ημι-ανώμαλης επιφάνειας και επίπεδη. Διακρίνονται επίσης σε αυτές που χρησιμοποιούνται για νωπή κατανάλωση στην αγορά και αυτές που καλλιεργούνται για μεταποίηση.

Η σπορά μπορεί να γίνει 3-6 εβδομάδες πριν τους τελευταίους αναμενόμενους παγετούς ή 6-8 πριν τους πρώτους αναμενόμενους παγετούς. Για μια συνεχή συγκομιδή σπέρνουμε κάθε 2-3 εβδομάδες μέχρι οι θερμοκρασίες να φτάσουν στους 18 οC και η μέρα να αρχίσει να μεγαλώνει. Μπορούμε να ξανά σπείρουμε στα τέλη Αυγούστου ή νωρίς τον Σεπτέμβρη για φθινοπωρινή καλλιέργεια. Για να επιταχυνθεί το φύτρωμα εμβαπτίζουμε τους σπόρους για μια νύχτα σε διάλυμα ξυδιού. Για τη φθινοπωρινή σπορά κάνουμε προφύτρωμα των σπόρων τοποθετώντας τους σε υγρό χαρτί στο ψυγείο επί μια εβδομάδα.

σπανακιού
Το βάθος σποράς πρέπει να είναι περίπου 1-2cm. Η σπορά στην Ελλάδα γίνεται από το τέλος του καλοκαιριού μέχρι της αρχές της άνοιξης.

Σπέρνουμε στα πεταχτά ή σε γραμμές με αποστάσεις 5-10εκ και μεταξύ των φυτών 10-15εκ., την ίδια απόσταση κρατάμε και στην καλλιέργεια σε κλίνες. Ο σπόρος φυτρώνει 6-14 ημέρες και η βέλτιστη θερμοκρασία εδάφους για το φύτρωμα είναι 5-21 οC και αέρος για την ανάπτυξη των φυτών 5-24 οC. Τα φυτά συγκομίζονται περίπου 7 εβδομάδες μετά τη σπορά. Συνήθως σπέρνουμε αραιά για να αποφύγουμε το πρώτο αραίωμα.

Ελέγχουμε τα αγριόχορτα με βοτάνισμα όταν η σπορά γίνει στα πεταχτά ή με σκάλισμα όταν είναι σε γραμμές.

Αρδεύσεις συνήθως δε γίνονται λόγω των βροχών της εποχής, πολλές φορές όμως πριν τη σπορά γίνεται κατάκλιση του εδάφους και αν χρειαστεί ποτίζουμε την άνοιξη.

Το σπανάκι μπορεί να καλλιεργηθεί ανάμεσα σε ψηλά φυτά όπως είναι τα λαχανάκια Βρυξελλών και η σελινόριζα ενώ στην αρχή της καλλιεργητικής περιόδου μπορεί να καλλιεργηθεί και ανάμεσα σε φράουλες. Επίσης, συγκαλλιεργείται με κρεμμύδια και λάχανα.

Μπορεί να ακολουθήσει στο χωράφι ριζώδεις καλλιέργειες, φασόλια, λάχανα και πατάτες. Μετά από μια πρώιμη καλλιέργεια σπανακιού μπορεί να ακολουθήσει καλλιέργεια καρότου, μελιτζάνας, αναρριχώμενων φασολιών, πατάτες, ντομάτες και φιστίκια (αραχίδες).

βιολογική καλλιέργεια του σπανακιού 1
Υπαίθρια βιολογική καλλιέργεια Σπανακιού.
βιολογική καλλιέργεια του σπανακιού 2
Βιολογική θερμοκηπιακή καλλιέργεια σπανακιού.

Συγκομιδή

Η συγκομιδή του σπανακιού ξεκινά μόλις αυτά αποκτήσουν 4-6 μεγάλα φύλλα και διαρκεί για δύο εβδομάδες. Γίνεται με ειδικά μαχαίρια ή εργαλεία κοπής περίπου 1 εκ. κάτω από τη ροζέτα. Τα σπανάκια δεν πρέπει να κόβονται ούτε πολύ νωρίς, αφού δεν έχουν πάρει βάρος, ούτε και πολύ αργά γιατί κιτρινίζουν τα φύλλα τους.

σπανακιού biomastores.gr
Το φυτό συγκομίζεται όταν έχει αναπτύξει πλήρως 5-6 μεγάλα φύλλα. Κατά τη συγκομιδή το φυτό κόβεται ολόκληρο κάτω από τη ροζέτα και μεταφέρεται έτσι στην αγορά. Όταν η καλλιέργεια προορίζεται για κονσερβοποίηση, η συγκομιδή γίνεται με μηχανικά μέσα και η κοπή γίνεται στη βάση των φύλλων

Οι καλύτερες ώρες όσων αφορά την εμφάνιση του φυτού είναι οι απογευματινές, όμως επειδή τα θρεπτικά στοιχεία που περιέχουν τα φύλλα (άζωτο, κάλιο, μαγνήσιο) παρουσιάζουν διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας και οι συγκεντρώσεις τους αρχίζουν να μειώνονται μετά τη δύση του ηλίου και βρίσκονται στο κατώτερο σημείο αργά το απόγευμα, συγκομίζουμε τις πρωινές ώρες και καλό θα ήταν να καταναλώνονται άμεσα.

Προβλήματα καλλιέργειας

Φυσιολογικές παθήσεις

Πρόωρη εμφάνιση ανθικού στελέχους (ξεβλάστωμα)- κακή ποιότητα φύλλων: Πρώιμη έκθεση των νεαρών φυτών σε θερμοκρασίες μικρότερες των 7 οC μπορεί να τα σοκάρει και να προκαλέσει την εμφάνιση ανθικού στελέχους. Ταυτόχρονα τα φυτά σχηματίζουν λίγα και κακής ποιότητας φύλλα. Τα φυτά σοκάρονται και σε θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 24 οC. Για αυτό φροντίζουμε να σκιάζουμε την καλλιέργεια σε θερμότερες περιοχές. Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που οφείλονται σε κρύο καιρό καλύπτουμε τα φυτά με οργανικά υπολείμματα μέχρι να σταθεροποιηθούν οι χαμηλές θερμοκρασίες και χρησιμοποιούμε ανθεκτικές ποικιλίες.

Κίτρινα φύλλα- στάσιμα και μαραμένα φυτά: Οφείλονται είτε σε έλλειψη αζώτου και εδάφους που νεροκρατεί είτε σε προσβολή από φουζαρίωση. Στις δυο πρώτες ψεκάζουμε τα φυτά ή κάνουμε ριζοπότισμα με εκχύλισμα κομπόστ ή εκχύλισμα από ιχθυάλευρα. Αν όμως το σπανάκι έχει προσβληθεί από φουζάριο τότε καταστρέφουμε και απομακρύνουμε τα προσβεβλημένα φυτά. Καθώς η ασθένεια ευνοείται από θερμοκρασίες 21-26 οC αποφεύγουμε να καλλιεργούμε με τέτοιο καιρό ή κάνουμε ηλιοαπολύμανση του εδάφους.

Εχθροί

Αφίδες: Οι αφίδες είναι μικρά έντομα  που αναπτύσσονται σε μεγάλους πληθυσμούς πάνω στα φύλλα (κάτω επιφάνεια ελάσματος) και μυζούν τους χυμούς τους. Το σπανάκι προσβάλλεται συχνά από την πράσινη και τη μαύρη αφίδα που προκαλούν αρκετές ζημιές. Παρατηρούμε κιτρίνισμα των φύλλων και καρούλιασμα και παύση της ανάπτυξης. Σε ελαφριές προσβολές ψεκάζουμε με πίεση νερό νωρίς το πρωί 3 φορές μέρα παρά μέρα. Αν δε δούμε αποτέλεσμα καταφεύγουμε στα εντομοκτόνα σαπούνια με εφαρμογή κάθε 2-3 μέρες μέχρι να τις ελέγξουμε. Σε σοβαρότερες προσβολές ψεκάζουμε τα φυτά με φυσικό πύρεθρο. Για το βιολογικό έλεγχο των αφίδων, σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες, χρησιμοποιούμε την πασχαλίτσα και την παρασιτική σφήκα Diaeretiella rapae.

σε φύλλα σπανακιού biomastores.gr
Μαύρες αφίδες, σε φύλλα σπανακιού.
Diaeretiella rapae biomastores.gr
H παρασιτική σφήκα Diaeretiella rapae.

Φυλλοτρύτης ή μύγα των τεύτλων (Pegomyia hyoscyami): είναι ο σημαντικότερος εχθρός του σπανακιού. Σαν σύμπτωμα της προσβολής του φυτού από τον εχθρό αυτό είναι οι πολλές μικρές τρύπες στα φύλλα, που εμφανίζονται τέλος της άνοιξης.  Αφήνουν τα αυγά τους στο έδαφος και οι προνύμφες τρέφονται με τις ρίζες. Για την αντιμετώπιση του εχθρού χρησιμοποιούμε κίτρινες κολλητικές παγίδες για τη μείωση του πληθυσμού του εντόμου. Εφαρμόζουμε συχνά σκαλίσματα το φθινόπωρο και το χειμώνα, για να εκθέσουμε τα αυγά και τις προνύμφες στην επιφάνεια του εδάφους. Υπάρχουν ωφέλιμοι νηματώδεις που τρέφονται με το έντομο.

των τεύτλων στο σπανάκι biomastores.gr
H μύγα των τεύτλων (Pegomyia hyoscyami). Είναι ο σημαντικότερος εχθρός του σπανακιού.
από μύγα των τεύτλων στο σπανάκι biomastores.gr 1
Ζημιά που οφείλεται στον Φυλλοτρύτη, σε φύλλα σπανακιού.

Ασθένειες

Περονόσπορος (Peronospora spinaciae): Παρατηρούμε στα φύλλα σκόρπιες κίτρινες κηλίδες που ύστερα γίνονται καστανές ενώ στην κάτω επιφάνεια στα αντίστοιχα σημεία εμφανίζεται άσπρο-μωβ χνούδι. Προληπτικά καταστρέφουμε τα αγριόχορτα, εφαρμόζουμε τουλάχιστον 3ετή αμειψισπορά, αραιώνουμε τα φυτά, επιλέγουμε καλά στραγγιζόμενα εδάφη και ανθεκτικές ποικιλίες.

στο σπανάκι biomastores.gr
Περονόσπορος στην κάτω επιφάνεια των φύλλων σπανακιού.
στο σπανάκι biomastores.gr 1
Περονόσπορος στο σπανάκι.

Τήξη σπορείων: Παρατηρούμε σάπισμα των ριζών και του λαιμού των νεαρών φυταρίων. Καθώς δεν υπάρχει θεραπεία, φροντίζουμε να μη νεροκρατεί το έδαφος και χρησιμοποιούμε παστεριωμένο χώμα ή αποστειρωμένο βερμικουλίτη.

Κερκόσπορα (Cercosporiae spinaciae): Σαν σύμπτωμα της προσβολής του φυτού από την ασθένεια είναι οι κηλίδες καστανού χρώματος στα φύλλα, όπου στη συνέχεια ξηραίνονται και πέφτουν, αφήνοντας το υπόλοιπο έλασμα του φύλλου άθιχτο. Σε έντονη προσβολή οι κηλίδες εξαπλώνονται και πιάνουν ολόκληρο το έλασμα. Στην περίπτωση αυτή και όταν ο καιρός είναι υγρός μπορεί να σχηματιστούν πάνω στις κηλίδες γκρίζα εξάνθηση. Για την αντιμετώπιση της ασθένειας πρέπει να χρησιμοποιούμε υγιή και πιστοποιημένο σπόρο, αλλιώς θα πρέπει να τον απολυμάνουμε με εμβάπτιση σε νερό θερμοκρασίας 50 oC για 25′. Ακόμα η καλλιέργεια θα πρέπει να ενταχθεί σε σύστημα 3ετούς αμειψισποράς. Σε περίπτωση προσβολής αφαιρούμε τα προσβεβλημένα φύλλα και καταστρεφούμε τα υπολείμματα της καλλιέργειας.

στο σπανάκι biomastores.gr
Κερκοσπορίαση σε φύλλο σπανακιού.

Σκληροτίνια: Ο Sclerotinia sclerotiorum προκαλεί σάπισμα του λαιμού του φυτού. Στα σημεία προσβολής παρουσιάζεται περιοχή λευκού χρώματος με μαύρα στίγματα (σπόρια του μύκητα). Η ασθένεια αναπτύσσεται σε συνθήκες υψηλής υγρασίας του εδάφους και για αυτό κύριο μέτρο πρόληψης αποτελεί η αποφυγή υπερβολικής υγρασίας στο έδαφος. Η εφαρμογή 3-4 ετούς αμειψισποράς και η απομάκρυνση των προσβεβλημένων φυτών μειώνουν αρκετά την πιθανότητα εμφάνισης της ασθένειας.

Ιώσεις: Συναντάμε τον ίκτερο των τεύτλων (τα φύλλα κιτρινίζουν πρόωρα, παχαίνουν και γίνονται εύθραυστα), το μωσαϊκό των τεύτλων (μωσαϊκό πράσινου χρωματισμού στα φύλλα) και το μωσαϊκό του αγγουριού (χλωρωτικά νεαρά φυτά, αργότερα κίτρινες κηλίδες κατά θέσεις, κατσάρωμα των φύλλων και τελικά νέκρωση). Επειδή φορείς των ιώσεων είναι κυρίως οι αφίδες, φροντίζουμε για την καταπολέμησή τους και επιλέγουμε ανθεκτικές ποικιλίες.

του μωσαικού της αγγουριάς στο σπανάκι
Ο ιός του μωσαϊκού της αγγουριάς CMV, στο σπανάκι. Ο ιός μεταδίδεται με την πράσινη αφίδα. Ευνοείται από υψηλή θερμοκρασία, μεγάλες ημέρες και μεγάλη ένταση φωτισμού.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΚΑΛΑΘΙ ΑΓΟΡΩΝ

close