Μαρούλι Butterhead – 4 Εποχές (ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΠΟΡΟΣ)

Χώρα προέλευσης ποικιλίας: Γαλλία

Καλλιεργείται από: 1885, σε βιβλίο που περιγράφει τις ποικιλίες μαρουλιού, που καλλιεργούνται στην περιοχή του Παρισιού.

Οι δικές μας παρατηρήσεις: η πολύ εύκολη προσαρμογή της σε μια περιοχή, καθώς και η γεύση της, την καθιστούν μια από τις αγαπημένες ποικιλίες μαρουλιού παγκοσμίως. Πολύ καλή πρόταση, για αρχάριους, ερασιτέχνες κηπουρούς.

Πού μπορεί να καλλιεργηθεί στη χώρα μας: σε όλη την Ελλάδα, την άνοιξη και το φθινόπωρο (ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν, κατά την περίοδο της καλλιέργειας).

Ιδανική εποχή σποράς: α) Ιανουάριος έως αρχές Μαρτίου, β) Αύγουστος έως Οκτώβριο

Ιδανική εποχή καλλιέργειας: άνοιξη και φθινόπωρο

Τύπος μαρουλιού: Butterhead (βουτυροκέφαλα) ή τύπος Boston. Έχουν μαλακά φύλλα, με υφή βουτύρου, που σχηματίζουν πολύ χαλαρά “κεφάλια”.

Πάχος φύλλου: μέτριο

Χρώμα φύλλου: πράσινο με κόκκινο

Σπορά – συγκομιδή: 85 – 95 ημέρες (σε ιδανικές συνθήκες καλλιέργειας)

Βράβευση ποιότητας ποικιλίας: – 

Κατάλληλη για επαγγελματική καλλιέργεια; OXI

Κατάλληλη για οικιακό λαχανόκηπο; ΝΑΙ

Απόδοση (παραγωγικότητα): πολύ παραγωγική

Πιστοποίηση βιολογικών σπόρων – φορέας: ECOCERT

Πιστοποίηση ανασυσκευασίας βιολογικών σπόρων – φορέας: ΔΗΩ

Άδεια συσκευασίας και διακίνησης σπόρων: ΚΕΠΠΥΕΛ Γιαννιτσών

Επίπεδο δυσκολίας φυτρώματος (από 1 – 3): 1 (εύκολο)

Αριθμός σπόρων/γρ: 600 – 1.200 σπόροι (ανάλογα την ποικιλία και τη χρονιά παραγωγής σπόρου)

Μούλιασμα σπόρων: δεν είναι απαραίτητο, όμως εάν μουλιάσετε τους σπόρους για 6 – 8 ώρες πριν τη σπορά, τότε είναι πιθανό να βελτιώσετε τη φυτρωτικότητα τους.

Εποχή σποράς: εξαρτάται από το είδος και την ποικιλία. Υπάρχουν, δηλαδή, μαρούλια για την άνοιξη, το φθινόπωρο ή το χειμώνα. Επίσης, τα τελευταία χρόνια υπάρχουν ποικιλίες μαρουλιού, που υπό προϋποθέσεις, μπορούν να καλλιεργηθούν και το καλοκαίρι. Είναι απαραίτητο να γνωρίζετε για ποια εποχή του χρόνου είναι κατάλληλη μια ποικιλία και μετά να ξεκινάτε τη σπορά της.

Βασικές απαιτήσεις φυτρωτικότητας σπόρου – χρόνος: σε θερμοκρασίες 18 έως 21°C, ο σπόρος του μαρουλιού θα φυτρώσει σε 5 – 7 ημέρες. Σε μεγαλύτερες ή μικρότερες θερμοκρασίες από τις παραπάνω, η βλάστηση των σπόρων θα καθυστερήσει 10 – 15 ημέρες, επιπλέον.

Βάθος σποράς: 0.5  – 1.0 εκ.

Πόση είναι η διάρκεια ζωής (βλαστικότητα) των σπόρων μαρουλιού; σε ιδανικές συνθήκες αποθήκευσης, οι σπόροι του μαρουλιού έχουν διάρκεια ζωής 2 – 5 χρόνια.

ΠΩΣ ΣΠΕΡΝΟΥΜΕ ΤΑ ΜΑΡΟΥΛΙΑ (μέθοδος): το μαρούλι μπορούμε να το σπείρουμε απευθείας στο έδαφος ή να το σπείρουμε σε δίσκους σποράς και να μεταφυτέψουμε τα φυτά στο έδαφος, όταν είναι έτοιμα. Παρακάτω, θα περιγράψουμε και τις δύο τεχνικές.

ΣΠΟΡΑ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ

α) Προετοιμασία εδάφους για τη σπορά: Αφού οριοθετήσουμε την καλλιεργήσιμη έκταση, σκάβουμε με ένα πατόφτυαρο ή φρεζάρουμε σε βάθος 20 – 30 εκ., φροντίζοντας να σπάσουμε και τυχόν σβώλους χώματος, που θα εμποδίσουν τη βλαστικότητα των σπόρων και ισιώνουμε με μια τσουγκράνα το έδαφος.

β) Σπορά μαρουλιού: Με ένα ξύλο με μυτερή άκρη, τραβήξτε ευθείες γραμμές βάθους έως 1 εκ., οι οποίες θα απέχουν μεταξύ τους 30 έως 60 εκ. Μέσα σε αυτές τις γραμμές ρίξτε σπόρους, που να απέχουν μεταξύ τους 25 έως 35 εκ. Ακολουθεί το σκέπασμα των σπόρων με κοσκινισμένο χώμα. Στη συνέχεια, κάνουμε ένα χορταστικό πότισμα με ένα ποτιστήρι που φέρει ”φυσούνα”, για να μην παρασύρουμε το σπόρο σε μεγαλύτερο βάθος. Διατηρήστε μια σχετική υγρασία στο έδαφος (χωρίς το νερό να λιμνάζει), ώστε να βοηθήσετε τους σπόρους να φυτρώσουν. Ακολουθεί το αραίωμα των νεαρών φυτών.

γ) Αραίωμα των νεαρών φυτών: Επειδή οι σπόροι που ρίχνουμε στις γραμμές, θα φυτρώσουν ακανόνιστα και σε μια θέση μπορεί να υπάρχουν πολλά φυτά, πρέπει να τα αφαιρέσουμε και να αφήσουμε ένα φυτό σε κάθε θέση. Έτσι, το φυτό που θα αφήσουμε να αναπτυχθεί θα έχει το χώρο να το κάνει σωστά, χωρίς τον ανταγωνισμό των άλλων και θα αναπτύξει το καλύτερο δυνατό μέγεθος φύλλων και ρίζας. Η διαδικασία είναι απλή. Αφαιρούμε όλα τα φυτά, τραβώντας τα από το έδαφος και αφήνουμε από ένα, σε κάθε θέση. Πότε κάνουμε το αραίωμα των νεαρών φυτών μαρουλιού; 10 – 15 ημέρες μετά την εμφάνιση των νεαρών φυτών.

ΣΠΟΡΑ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ ΣΕ ΔΙΣΚΟΥΣ ΣΠΟΡΑΣ

Πώς και πού σπέρνουμε: γεμίζουμε μικρές γλάστρες ή δίσκους σποράς με έτοιμο βιολογικό υπόστρωμα. Με τη μύτη ενός μολυβιού, κάνουμε στο κέντρο της γλάστρας ή του δίσκου μια μικρή τρύπα βάθους έως 1 εκ. Σε αυτή την οπή, τοποθετούμε 2 – 4 σπόρους και τους σκεπάζουμε απαλά με άμμο ή καλά κοσκινισμένη τύρφη. Ποτίζουμε απαλά και με προσοχή, ώστε να μην ξεσκεπάσουμε τους σπόρους. Μετά το φύτρωμα των σπόρων, σε κάθε θήκη σποράς ή στη γλάστρα, αφήνουμε ένα νεαρό φυτό μαρουλιού.

Ποτίσματα στο σπορείο: διατηρήστε σταθερά, ελαφρά υγρό το υπόστρωμα στο σπορείο σας. Είναι προτιμότερο, να ποτίζετε συχνά με μικρές ποσότητες νερού, παρά αραιά και με μεγάλες ποσότητες, που είναι πιθανό να σαπίσουν τους σπόρους ή να δημιουργήσουν άλλα προβλήματα στα νεαρά σπορόφυτα.

Υλικά σποράς: 1) μικρές γλάστρες (διαμέτρου 3 – 5 εκ. και βάθους έως 5 εκ.) ή δίσκοι σποράς ανάλογων μεγεθών,  2) βιολογικό υπόστρωμα ή καλά απολυμασμένο compost, 3) ποταμίσια άμμος ή κοσκινισμένη τύρφη, για την κάλυψη του σπόρου, 4) ετικέτες για τη σήμανση του δίσκου με την ποικιλία ή το είδος που καλλιεργείτε, 5) ποτιστήρι με μικρές τρύπες, ώστε το νερό ποτίσματος να πέφτει απαλά στο έδαφος και να μην ξεσκεπάζει τους σπόρους, 6) θερμόμετρο.

Χρονικό διάστημα από τη σπορά έως τη μεταφύτευση: ανάλογα τις συνθήκες (θερμοκρασία, υγρασία, φως), περίπου 30 – 40 ημέρες.

Πότε μεταφυτεύουμε: όταν η ρίζα έχει “πλέξει” καλά στο υπόστρωμα και τα φύλλα είναι καλά σχηματισμένα. Το ύψος του σπορόφυτου, πρέπει να είναι 5 – 10 εκ. και να έχει σχηματίσει 3 έως 5 κανονικά φύλλα.

Αριθμός φυτών/m²: 15 – 30 φυτά (ανάλογα με την πυκνότητα φύτευσης).

Οικογένεια: Asteraceae

Επιστημονική ονομασία: Lactuca sativa L. 

Καταγωγή μαρουλιού: ανατολική Μεσόγειο, Καύκασος, Περσία, Τουρκεστάν.

Άλλες ονομασίες: Σαλάτα, Γαλλικό, Μαρούλιον, Λακτούκη

Διεθνείς ονομασίες: Lettuce, Laitue, Salat, Kopfsalat, Lattuga, Lechuga, Alface, Maroul, レタス , Lăptucă, салат-латук, 生菜.

Τύποι μαρουλιού: τα μαρούλια διακρίνονται στις ακόλουθες κύριες ομάδες: α) Μαρούλια Κως ή Ρωμάνα: στην Ελλάδα, τα λέμε ίσια μαρούλια. Τα φυτά είναι σχετικά μεγάλα, τα φύλλα τους πλατιά, διαφόρων χρωμάτων. β) Μαρούλια Butterhead – λείο κεφαλωτό: στην Ελλάδα, τα λέμε Γαλλικά ή Γαλλική σαλάτα. Σχηματίζουν λεία φύλλα και σφαιρική κεφαλή. γ) Μαρούλια Iceberg, Crispheaad – κατσαρό κεφαλωτό: σχηματίζει και αυτό κεφάλι, όμως τα φύλλα του είναι σγουρά. δ) Μαρούλια Looseleaf – σαλάτες με χαλαρό φύλλωμα: δεν σχηματίζουν κεφάλι και τα φύλλα αναπτύσσονται ελεύθερα. Είναι τα λεγόμενα σγουρά μαρούλια, στη χώρα μας. Στην ομάδα αυτή, ανήκουν τα μαρούλια Batavia, Oak Leaf.

Στην Ελλάδα, εάν και τα τελευταία χρόνια καλλιεργούνται όλες οι παραπάνω κατηγορίες, τα πιο δημοφιλή είναι τα ίσια μαρούλια (Κως) και τα σγουρά μαρούλια (Looseleaf).

Απαιτήσεις του μαρουλιού σε κλίμα: φυτό ψυχρής εποχής. Ιδανικές θερμοκρασίες για την ανάπτυξη του, είναι 19 – 23°C την ημέρα και 7 – 11°C, τη νύχτα. Όταν η θερμοκρασία είναι υψηλότερη από τους 30°C και χαμηλότερη από τους 7°C, η ανάπτυξη των φυτών σταματά ή είναι πολύ αργή.

Απαιτήσεις του μαρουλιού σε έδαφος: μπορεί να καλλιεργηθεί σε ποικιλία εδαφών, όμως αποδίδει καλύτερα σε ελαφρά ή μέσης σύστασης εδάφη. Τα αμμοπηλώδη, με επαρκή οργανική ουσία, είναι τα καταλληλότερα. Ιδανικό ph, 6.0 έως 7.5.

Λίπανση: καλό θα είναι για να γίνει ολοκληρωμένη λίπανση, πριν από οποιαδήποτε ενέργεια σας, να προχωρήσετε σε ανάλυση εδάφους. Είναι μια απλή και οικονομική μέθοδος. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας και να σας δώσουμε όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες.

Αποστάσεις φύτευσης: 25 – 35 εκ. πάνω στη γραμμή καλλιέργειας (απόσταση, φυτό από φυτό) και 30 – 50 εκ. γραμμή από γραμμή καλλιέργειας (απόσταση, σειρά με σειρά).

Καλλιέργεια μαρουλιού σε γλάστρες ή δοχεία: α) Οι γλάστρες ή τα δοχεία που θα καλλιεργήσετε μαρούλι, πρέπει να έχουν βάθος τουλάχιστον 20 εκ. και η διάμετρος τους, στο επάνω μέρος, να είναι τουλάχιστον 30 εκ.. Πρέπει να προσέξετε, ώστε οι οπές στράγγισης στη βάση τους, να είναι καλά ανοιχτές ή να ανοίξετε και άλλες, ώστε το νερό του ποτίσματος να στραγγίζει καλά από το υπόστρωμα. β) Επιλέξτε βιολογικό υπόστρωμα για καλλιέργεια λαχανικών. Αποφύγετε αυτά που έχουν σβόλους ή πέτρες, γιατί θα εμποδίσουν το σχηματισμό των ριζών. Εάν έχετε δικό σας υπόστρωμα π.χ. από κομποστοποίηση και είναι καλά απολυμασμένο, κοσκινίστε το καλά και “σπάστε” με τα χέρια σας τυχόν σβόλους, όταν το τοποθετείτε στη γλάστρα. γ) Αφού γεμίσουμε τις γλάστρες μας με το υπόστρωμα, ανοίγουμε με το χέρι μας τρύπες, για να φυτέψουμε τα φυτά του μαρουλιού. Τοποθετούμε τα φυτά στο υπόστρωμα και τα σκεπάζουμε με προσοχή, ώστε η ρίζα του φυτού να είναι όλη μέσα στο υπόστρωμα. Ποτίζουμε ελαφρά γύρω από κάθε φυτό. Σε κάθε γλάστρα με διάμετρο 30 εκ., τοποθετούμε 1 – 2 φυτά. δ) Διατηρήστε το υπόστρωμα της γλάστρας σταθερά υγρό με μικρές ποσότητες νερού, καθ΄ όλη τη διάρκεια της καλλιέργειας. ζ) Τοποθετήστε τις γλάστρες σας σε σημείο με αρκετή ηλιοφάνεια (6 – 8 ώρες την ημέρα). Όταν οι θερμοκρασίες της άνοιξης ανεβούν, μεταφέρετε τις γλάστρες σας σε ημι-σκιερή θέση.  Σημεία Προσοχής: 1) Το υπόστρωμα που θα επιλέξετε, πρέπει να είναι το κατάλληλο. Χώμα από τον κήπο ή αποξηραμένα φύλλα, δεν έχουν συνήθως τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία, για μια ικανοποιητική ανάπτυξη των φυτών. 2) Τα φυτά που μεγαλώνουν σε γλάστρα, μεγαλώνουν σε έναν περιορισμένο χώρο. Πρέπει να προσθέτετε ανά τακτά χρονικά διαστήματα (ανά 15 ημέρες) υγρά βιολογικά λιπάσματα, ώστε να μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους σε θρεπτικά στοιχεία. 3) Κρατάμε σταθερά υγρό το έδαφος, χωρίς αυτό να “λιμνάζει” γύρω από τα φυτά. Τακτικά ποτίσματα με μικρό όγκο νερού είναι καλύτερα από τα αραιά, που το νερό δίνεται σε μεγάλες ποσότητες. Η καλύτερη μέθοδος ποτίσματος, είναι αυτή της σταγόνας. Υπάρχουν στην αγορά, αρκετές προτάσεις, για πότισμα με σταγόνα στις γλάστρες του μπαλκονιού. 4) Ανά 15 – 20 ημέρες, εφαρμόστε στο έδαφος και στα φύλλα, ήπια βιολογικά φυτοπροστατευτικά προϊόντα ή εφαρμόστε δικές σας τεχνικές φυτοπροστασίας. Η πρόληψη, είναι η καλύτερη μέθοδος αντιμετώπισης (εντόμων – μυκήτων κ.α.).

Ποτίσματα στο μαρούλι: είναι απαιτητικό φυτό στο αρδευτικό νερό. Η έλλειψη νερού, δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην ποιότητα των φυτών και των φύλλων (κίτρινα φύλλα -πικρά, μικρό μέγεθος φυτού). Η συχνότητα των αρδεύσεων και η ποσότητα τους, είναι συνάρτηση της εποχής καλλιέργειας. Το επιθυμητό είναι να διατηρείται η υγρασία σε ικανοποιητικά επίπεδα, χωρίς να λείπει το νερό, ούτε όμως και να “λιμνάζει” γύρω από τα φυτά. Ποτίσματα μικρού όγκου, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, είναι τα επιθυμητά. Ως μέθοδο άρδευσης, επιλέξτε τη μέθοδο της σταγόνας (στάγδην).

Πώς και πότε γίνεται η συγκομιδή του μαρουλιού; όταν τα φυτά του μαρουλιού αποκτήσουν το ιδανικό μέγεθος για κάθε ποικιλία, τότε μπορεί να ξεκινήσει η συγκομιδή. Επίσης, κάθε τύπος μαρουλιού έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά ωρίμανσης. Στα μαρούλια Κως ή Ρωμάνα, η συγκομιδή ξεκινάει, όταν στο κέντρο του μαρουλιού σχηματιστεί μια χαρακτηριστική μικρή μπάλα (κεφαλή). Στα κεφαλωτά μαρούλια (λεία και κατσαρά), η συγκομιδή ξεκινάει, όταν το φυτό σχηματίσει καλά την κεφαλή και αυτή είναι συνεκτική. Στα σγουρά μαρούλια, η συγκομιδή ξεκινάει, όταν τα φύλλα έχουν σχηματιστεί καλά και το μέγεθος του φυτού είναι ανάλογο της ποικιλίας.

Η συγκομιδή γίνεται χειρωνακτικά. Με ένα μαχαίρι, κόβουμε όλο το φυτό στη βάση του (λίγο πάνω από το έδαφος).

Στις υπαίθριες καλλιέργειες μαρουλιού, η συγκομιδή συνήθως είναι διαδοχική (σε χέρια), γιατί η ανάπτυξη των φυτών ποικίλει.

Διατήρηση και αποθήκευση: τα φυλλώδη λαχανικά έχουν δύσκολη διατήρηση, γιατί χάνουν εύκολα την υγρασία από τα φύλλα τους και μαραίνονται. Ένας εύκολος τρόπος για μεγαλύτερη διατήρηση τους, είναι ο παρακάτω: α) Η συγκομιδή των κεφαλών να γίνεται πρωινές ώρες και τα κεφάλια να οδηγούνται γρήγορα στο ψυγείο. β) Πριν τις τοποθετήσουμε στο ψυγείο, δεν τις βρέχουμε, αλλά καθαρίζουμε τυχόν μαύρα φύλλα, γ) Τυλίγουμε κάθε κεφαλή με χαρτί κουζίνας (γύρω – γύρω) και την τοποθετούμε στο ράφι του ψυγείου. Το χαρτί θα απορροφήσει την υγρασία των φύλλων, με αποτέλεσμα τη διατήρηση του μαρουλιού για 2 εβδομάδες.

Προσβολές από έντομα: Αφίδες, Αλευρώδεις, Θρίπας, Σαλιγκάρια, Κρεμμυδοφάγος.

Προσβολές από μύκητες – βακτήρια: Περονόσπορος, Βοτρύτης, Σκληρωτηνίαση, Ωίδιο.

Προσβολές από ιώσεις: Μωσαϊκό του Μαρουλιού, Μεγαλονεύρωση.

1) Οι σπόροι που διαθέτουμε, είναι πιστοποιημένοι βιολογικοί, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό κανονισμό, που ορίζει τους κανόνες παραγωγής και πιστοποίησης τους.

2) Επιλέγουμε βιολογικούς σπόρους, ΜΟΝΟ από κορυφαίες σπορό-παραγωγικές εταιρίες. Αυτές, ακολουθούν όλες τις διαδικασίες, ώστε να διαθέτουν υψηλά επίπεδα βλάστησης και να είναι απαλλαγμένοι από παθογόνα.

3) Είναι όλοι αναπαραγόμενοι και ελεύθεροι πνευματικών δικαιωμάτων. Μπορείτε να τους διατηρείτε και να τους αποθηκεύσετε για μελλοντική χρήση, χωρίς κανένα πρόβλημα.

4) Δεν είναι γενετικά τροποποιημένοι (Μεταλλαγμένοι), ούτε Υβρίδια. Ανήκουν στην κατηγορία, των βελτιωμένων ποικιλιών και παραδοσιακών ποικιλιών.

Οι σπόροι που έχουν παραχθεί από φυτά, στα οποία εφαρμόζεται η βιολογική καλλιέργεια. Το αγρόκτημα που γίνεται η παραγωγή τους, ελέγχεται, ώστε να γίνεται η εφαρμογή της βιολογικής γεωργίας και οι σπόροι που θα παραχθούν, να πληρούν τις προϋποθέσεις και να είναι κατάλληλοι για την αγορά.

Οι συμβατικοί σπόροι, πριν συσκευαστούν, απολυμαίνονται με χημικά. Στους βιολογικούς σπόρους, η απολύμανση τους γίνεται με φυσικούς τρόπους (π.χ. χρήση χαμηλών θερμοκρασιών).

Γιατί να επιλέξω τους βιολογικούς σπόρους;

– γιατί είναι σημαντικό για εμάς, αλλά και για τις επόμενες γενιές, να διατηρηθούν οι παραδοσιακοί σπόροι. Επιλέγοντας βιολογικούς σπόρους, σας δίνεται η δυνατότητα να καλλιεργήσετε μια παραδοσιακή ποικιλία και να διατηρήσετέ σπόρους για δική σας χρήση.

– γιατί θα δοκιμάσετε ξεχωριστές – αυθεντικές γεύσεις.

– επειδή παράγονται σε κτήματα που καλλιεργούνται βιολογικά, είναι καλά προσαρμοσμένοι σε αυτές τις συνθήκες καλλιέργειας. Οπότε είναι μία ιδανική πρόταση, για κτήματα που θα εφαρμόσουν τη βιολογική γεωργία ή άλλες οικολογικές μεθόδους καλλιέργειας.

– γιατί είναι μια έμπρακτη στήριξη, στην προσπάθεια που γίνεται, για μια βιώσιμη γεωργία, που σέβεται τη βιοποικιλότητα και το περιβάλλον γενικότερα.