Σέσκουλο – Candida (8 ΦΥΤΑ)

Χώρα προέλευσης ποικιλίας: Ιταλία

Καλλιεργείται από: άγνωστο

Οι δικές μας παρατηρήσεις: αξιόπιστη, επαγγελματική ποικιλία σέσκουλου, με μεγάλη αντοχή στο ξεβλάστωμα. Το χαρακτηριστικό της αυτό, την κάνει ιδανική για ανοιξιάτικη καλλιέργεια. Νόστιμο φύλλωμα και όμορφη αντίθεση με τις ολόλευκες νευρώσεις που διατρέχουν όλη την επιφάνεια του.

Που μπορεί να καλλιεργηθεί στην χώρα μας: σε όλη την Ελλάδα, όταν οι συνθήκες είναι κατάλληλες για την καλλιέργεια του σέσκουλου.

Ιδανική εποχή καλλιέργειας: 1) Βόρεια – Κεντρική Ελλάδα και σε ορεινές περιοχές: μεταφύτευση φυτών, τέλος Αυγούστου έως αρχές Οκτωβρίου και την άνοιξη από τον Μάρτιο έως και τον Απρίλιο. 2) Νότια Ελλάδα και νησιωτικές περιοχές: μεταφύτευση φυτών, από τον Σεπτέμβριο έως και τον Ιανουάριο.

Ύψος φυτού: 25 έως 60 εκατοστά

Χρώμα φύλλων: ανοιχτό πράσινο

Χρώμα μίσχων (κοτσάνια): λευκό

Διάρκεια ζωής του φυτού: διετές φυτό, καλλιεργείται ως ετήσιο για τα φύλλα του

Αντοχή στην πρόωρη άνθηση (ξεβλάστωμα); Εξαιρετική. Πρόκειται για μια από τις πιο ανθεκτικές ποικιλίες της αγοράς, ειδικά επιλεγμένη για ανοιξιάτικη και καλοκαιρινή καλλιέργεια

Βράβευση ποιότητας ποικιλίας: –

Χρήσεις στην κουζίνα: ωμό σε σαλάτες, μαγειρευτό ή τσιγαριστό, σούπες και γιαχνί

Μεταφύτευση – συγκομιδή: 50 – 60 ημέρες για την συγκομιδή ώριμων – μεγάλων φύλλων. Για νεαρά – τρυφερά φύλλα (baby leafs), η συγκομιδή μπορεί να ξεκινήσει 30 ημέρες από την μεταφύτευση

Κατάλληλη για επαγγελματική καλλιέργεια; ΝΑΙ

Κατάλληλη για οικιακό λαχανόκηπο; ΝΑΙ

Κατάλληλη για καλλιέργεια σε γλάστρα; ΝΑΙ

Συσκευασία για ερασιτέχνες: δισκάκι των 8 φυτών

Συσκευασία για επαγγελματίες: δίσκος 228 φυτών (κατόπιν συνεννόησης)

Πιστοποίηση βιολογικών φυτών – φορέας: ΔΗΩ

Έλεγχος φυτοϋγείας: ΚΕΠΠΥΕΛ Γιαννιτσών

 

Οικογένεια: Chenopodioideae

Επιστημονική ονομασία: Beta vulgaris L. var. cicla 

Καταγωγή Σέσκουλου: παράκτιες περιοχές της Μεσογείου, κυρίως της Νότιας Ευρώπης, όπως η Σικελία. Πολλές πηγές αναφέρουν ως βασική περιοχή προέλευσης και τα Κανάρια νησιά.

Άλλες ονομασίες: Παζιά ή Παζί (Μακεδονία, Θράκη, Θεσσαλία), Σέσκλο (σε πολλές περιοχές της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας), Γλυκόριζα ή Γλυκοσυρτή (σε ορισμένα χωριά της Πελοποννήσου και της Κρήτης), Φέσκλο (σε αρκετά νησιά του Αιγαίου), Λευκόν τεύτλιον, Βέτα η σικελική.

Διεθνείς ονομασίες: Swiss Chard, Chard, Silverbeet, Perpetual Spinach, Mangold, Bette ή Blette, Bieta ή Bietola, Bietola da coste, Acelga, Stielmangold, Snijbiet, Листовая свекла, Burak liściowy, Pazı

Γενικά στοιχεία για το σέσκουλο:  είναι εγγενές στη λεκάνη της Μεσογείου και προέρχεται από το άγριο θαλάσσιο τεύτλο. Ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές στην Αρχαία Ελλάδα, όπου ο Θεόφραστος το ανέφερε ως λευκόν τεύτλιον, ενώ ο Αριστοτέλης περιέγραψε μια κόκκινη ποικιλία του γύρω στο 350 π.Χ. Οι Αρχαίοι Ρωμαίοι το κατανάλωναν συστηματικά για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες και κατά τον μεσαίωνα η καλλιέργειά του εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη. Η αγγλική του ονομασία Swiss Chard (Eλβετικό σέσκουλο), καθιερώθηκε τον 19ο αιώνα από Ολλανδούς εμπόρους, απλώς για να το ξεχωρίζουν από τα γαλλικές ποικιλίες σπανακιών.

Λόγω της μεγάλης του ανθεκτικότητας στο κρύο και στη ζέστη, το σέσκουλο καλλιεργείται πλέον, σε αρκετές περιοχές του πλανήτη. Στην Ευρώπη, οι μεγαλύτεροι παραγωγοί είναι η Ιταλία, η Γαλλία και η Ισπανία. Μεγάλες εκτάσεις καλλιέργειας, υπάρχουν επίσης στις Ηνωμένες Πολιτείες (κυρίως στην Καλιφόρνια), στην Βόρεια Αφρική, στην Μέση Ανατολή και στην Κίνα.

Τύποι Σέσκουλου: oι τύποι διαχωρίζονται κυρίως από: το χρώμα και το σχήμα των μίσχων (κοτσανιών) και των φύλλων. 1) Λευκά σέσκουλα: η πιο δημοφιλής κατηγορία. Έχει λευκά, πλατιά κοτσάνια (μίσχους) και κατσαρά σκουροπράσινα φύλλα. Η γεύση τους είναι η πιο ήπια και γλυκιά σε σύγκριση με τα έγχρωμα (κόκκινα ή κίτρινα) σέσκουλα. Τα πράσινα φύλλα χρησιμοποιούνται όπως το σπανάκι, σε πίτες, τσιγαριστά και σούπες. 2) Κόκκινα σέσκουλα: έχουν κόκκινους, βυσσινί ή πορφυρούς μίσχους (κοτσάνια). Αυτά τα χρώματα επεκτείνονται και στις νευρώσεις των φύλλων, δημιουργώντας μια πολύ όμορφη, οπτική αντίθεση με το σκουροπράσινο ή ελαφρώς χάλκινο φυλλωμά τους. Η γεύση τους πιο έντονη σε σχέση με τους άλλους τύπους και η επίγευση τους θυμίζει παντζάρι. Στην μαγειρική, χρησιμοποιούνται όπως τα λευκά σέσκουλα, όμως έχουν μια ιδιαιτερότητα. Κατά το βράσιμο ή το σοτάρισμα, οι μίσχοι απελευθερώνουν το χρώμα τους και  ”βάφουν” τα υπόλοιπα υλικά του φαγητού. Για το λόγο αυτό, προτιμώνται κυρίως ωμά σε σαλάτες όταν είναι νεαρά και τρυφερά (baby leafs). Εάν μαγειρευτούν, για να διατηρηθεί το χρώμα τους, η λύση είναι η προσθήκη λίγων σταγόνων λεμονιού ή ξυδιού στο τέλος. 3) Πολύχρωμα σέσκουλα (Rainbow Chard): έχουν σαρκώδεις μίσχους (κοτσάνια), σε κίτρινους, πορτοκαλί, κόκκινους, ροζ χρωματισμούς. Προσφέρουν ένα σύνθετο γευστικό προφίλ. Οι ανοιχτόχρωμοι μίσχοι διαθέτουν υπόγλυκη γεύση, ενώ οι κόκκινοι και μωβ θυμίζουν την γεύση του παντζαριού. Τα νεαρά φύλλα (baby leafs), προσφέρουν χρώμα και γεύσεις σε πράσινες σαλάτες. Τα ώριμα – μεγάλα φύλλα μπορούν να μαγειρευτούν, όπως σε όλους τους τύπους σέσκουλου. 4) Μικρόφυλλα σέσκουλα (Baby Chard): είναι ένας σχετικά καινούργιος τύπος σέσκουλου. Τα μίνι ή baby σέσκουλα, χρησιμοποιούνται αποκλειστικά ωμά ως βασικό συστατικό σε μείγματα έτοιμων σαλατών. Η συγκομιδή τους πραγματοποιείται μηχανικά ή χειρωνακτικά σε πρώιμο στάδιο (περίπου 25 – 35 ημέρες από τη σπορά), όταν τα φύλλα φτάνουν σε μήκος τα 5 έως 10 εκατοστά, πριν αναπτυχθεί πλήρως ο σκληρός μίσχος (κοτσάνι). 

Απαιτήσεις του σέσκουλου σε κλίμα: χαρακτηρίζεται από εξαιρετική προσαρμοστικότητα και ανθεκτικότητα στις κλιματολογικές συνθήκες. Αν και αποδίδει καλύτερα σε δροσερό περιβάλλον, επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανοχή τόσο στις χαμηλές όσο και στις σχετικά υψηλές θερμοκρασίες. Η βέλτιστη ανάπτυξη του φυτού επιτυγχάνεται σε θερμοκρασίες μεταξύ 15°C και 24°C. Ακόμα, είναι ανθεκτικό στους ήπιους παγετούς, καθώς αντέχει σε θερμοκρασίες έως και -5°C. Κατά τους θερινούς μήνες, έχει αρκετά καλή αντοχή, στις υψηλές θερμοκρασίες πολύ καλύτερη από άλλα φυλλώδη λαχανικά όπως το σπανάκι.

Απαιτήσεις του σέσκουλου σε έδαφος: αποδίδει καλύτερα, σε γόνιμα, βαθιά και “αφράτα” εδάφη μέσης σύστασης (πηλώδη ή αμμοπηλώδη), τα οποία είναι πλούσια σε οργανική ουσία. Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η άριστη αποστράγγιση, καθώς η υπερβολική εδαφική υγρασία προκαλεί σήψη του ριζικού συστήματος. Το ιδανικό pH για την καλλιέργεια του σέσκουλου, κυμαίνεται μεταξύ 6,0 και 6,8, με ανεκτότητα έως το 7,5. Το φυτό παρουσιάζει έντονη ευαισθησία στα όξινα εδάφη (pH κάτω από 6,0), όπου η ανάπτυξή του μειώνεται πάρα πολύ.

Λίπανση: καλό θα είναι, για να γίνει ολοκληρωμένη λίπανση πριν από οποιαδήποτε ενέργεια σας, να προχωρήσετε σε ανάλυση εδάφους. Είναι μια απλή και οικονομική μέθοδος. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας και να σας δώσουμε όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες. Ενδεικτικά αναφέρουμε, ότι το άζωτο είναι βασικό στοιχείο για την ποιότητα και το μέγεθος των φύλλων, το κάλιο αυξάνει την μετασυλλεκτική αντοχή των φύλλων και αυξάνει την αντοχή του φυτού στις χαμηλές θερμοκρασίες και τέλος ο φώσφορος, συμβάλλει στη γρήγορη ριζοβολία των νεαρών φυτών και την ισχυρή ανάπτυξη του ριζικού συστήματος.

Αποστάσεις φύτευσης: 15 έως 30 εκατοστά πάνω στη γραμμή (φυτό από φυτό) και 30 έως 50 εκατοστά μεταξύ των γραμμών καλλιέργειας (απόσταση γραμμή με γραμμή καλλιέργειας).

Καλλιέργεια σέσκουλου σε γλάστρες ή δοχεία:  το σέσκουλο μπορεί να καλλιεργηθεί εύκολα σε γλάστρες ή ζαρντινιέρες. Επιλέγετε πάντα δοχεία με βάθος 25 – 30 εκατοστών με το ανάλογο άνοιγμα στο επάνω μέρος (διάμετρο γλάστρας). Είναι πολύ βασικό, τα δοχεία αυτά να έχουν τρύπες στην βάση, ώστε να στραγγίζουν το πλεονάζον νερό. Πριν την τοποθέτηση του υποστρώματος στο δοχείο, τοποθετείτε πρώτα σπασμένα κεραμίδια ή μικρές πέτρες, που βοηθούν στην στράγγιση.

Το ιδανικό υπόστρωμα που θα τοποθετήσουμε στην γλάστρα, για την ανάπτυξη φυτών σέσκουλου αποτελείται από, 1 μέρος τύρφη ή ίνες κοκοφοίνικα (για τη συγκράτηση της απαραίτητης υγρασίας), 1 μέρος περλίτη ή βερμικουλίτη (για την εξασφάλιση άριστης αποστράγγισης και αερισμού των ριζών) και 1 μέρος καλά χωνεμένου κομπόστ ή χούμου γαιοσκωλήκων για τη σταδιακή παροχή αζώτου και λοιπών θρεπτικών στοιχείων.

Σε κυλινδρικές γλάστρες διαμέτρου και βάθους 30 εκατοστών (περίπου 12-15 λίτρων), προτείνεται η φύτευση ενός έως το πολύ δύο φυτών, καθώς το σέσκουλο αναπτύσσει πλούσιο ριζικό σύστημα και μεγάλη φυλλική επιφάνεια. Σε μακρόστενες ζαρντινιέρες (μήκους 60 – 80 εκατοστών), μπορούν να τοποθετηθούν έως τρία φυτά, σε αποστάσεις 20 έως 25 εκατοστών μεταξύ τους, ώστε να αποφεύγεται ο έντονος ανταγωνισμός για το φως και τα θρεπτικά συστατικά. Για συγκομιδή νεαρών φύλλων (baby leaf), η πυκνότητα μπορεί να αυξηθεί με φύτευση ανά 10 – 15 εκατοστά, με σκοπό τη συχνή κοπή των φύλλων πριν αυτά φτάσουν στο πλήρες μέγεθός τους.

Το σέσκουλο απαιτεί σταθερή εδαφική υγρασία για να παράγει τρυφερά φύλλα. Το πότισμα πρέπει να γίνεται αμέσως μόλις το υπόστρωμα στεγνώσει ελαφρώς στην επιφάνειά του (σε βάθος περίπου 2-3 εκατοστών). Η έλλειψη νερού προκαλεί έντονο στρες στο φυτό, με αποτέλεσμα τα φύλλα να γίνονται σκληρά, ινώδη και πικρά, ενώ αυξάνεται ο κίνδυνος για πρόωρη ανθοφορία (ξεβλάστωμα). Αντίθετα, το υπερβολικό πότισμα που οδηγεί σε λιμνάζοντα νερά προκαλεί ασφυξία των ριζών και σήψη. Σε εποχές με υψηλές θερμοκρασίες, το πότισμα μπορεί να είναι καθημερινό, ενώ σε εποχές με χαμηλές θερμοκρασίες, θα πρέπει να γίνει προγραμματισμός με βάση τις συνθήκες.

Η γλάστρα ή το δοχείο τοποθετείται σε ηλιόλουστες ή ημισκιερές θέσεις, που εξασφαλίζουν τουλάχιστον 4 έως 5 ώρες άμεσης ηλιοφάνειας καθημερινά. Αν και προτιμά το πλήρες φως κατά το φθινόπωρο και τον χειμώνα κατά τους θερμούς μήνες, είναι απαραίτητο να μεταφέρεται σε σημεία με ανατολικό ή ημισκιερό προσανατολισμό, ώστε να προστατεύεται από τον μεσημεριανό ήλιο που μπορεί να προκαλέσει εγκαύματα στα φύλλα και πρόωρη ανθοφορία.

Ποτίσματα στο σέσκουλο: έχει σχετικά επιφανειακό ριζικό σύστημα και επηρεάζεται άμεσα από την ξηρασία. Απαιτείται τακτικό πότισμα με μέτριες ποσότητες νερού, ώστε το έδαφος να παραμένει σταθερά υγρό χωρίς όμως να δημιουργούνται συνθήκες λάσπης που σαπίζουν τις ρίζες. Εμπειρικά θα λέγαμε, ότι την άνοιξη και το φθινόπωρο 1 – 2 ποτίσματα την εβδομάδα μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες του φυτού. Τον χειμώνα η συχνότητα μεγαλώνει σε 1 πότισμα ανά 7 – 10 ημέρες, ανάλογα με τις βροχοπτώσεις, ενώ σε θερμές περιόδους ποτίζετε ανά 1 – 2 ημέρες. Η καλύτερη ώρα της ημέρας για το πότισμα είναι ή πολύ πρωί ή αργά το απόγευμα.

Ο ιδανικός τρόπος ποτίσματος, είναι με σταγόνες (στάγδην άρδευση).

Πώς και πότε γίνεται η συγκομιδή του σέσκουλου; η συγκομιδή γίνεται με δύο τρόπους. α) Συγκομιδή όλου του φυτού: κόβετε με ένα μαχαίρι όλο το φυτό, λίγο πάνω από την επιφάνεια του εδάφους. Αφαιρείτε τα ξερά και κίτρινα φύλλα και τα οδηγείτε στη συντήρηση. β) Συγκομιδή φύλλου – φύλλου (σε χέρια): κόβετε με ένα μαχαίρι τα μεγάλα φύλλα, που είναι στην περιφέρεια του φυτού και αφήνετε τα μικρότερα, που είναι κοντά στον κεντρικό βλαστό, για συγκομιδή αργότερα. Η συγκομιδή με αυτό τον τρόπο, γίνεται σταδιακά (σε “χέρια”), ενώ μπορεί να διαρκέσει για μεγάλο χρονικό διάστημα και είναι πιο συνηθισμένη.

Διατήρηση και αποθήκευση: τυλίγετε τα φύλλα του σέσκουλου (χαλαρά σε ένα ελαφρώς νωπό χαρτί κουζίνας) και τα τοποθετείτε σε μια μισάνοιχτη πλαστική σακούλα, στο συρτάρι των λαχανικών. Ιδανικά σε σταθερή θερμοκρασία κοντά στους 0°C έως 2°C, μακριά από φρούτα που παράγουν αιθυλένιο (όπως μήλα ή αχλάδια). Σε αυτές τις συνθήκες, μπορούν να διατηρηθούν 7 έως 14 ημέρες. Για τη μακροπρόθεσμη διατήρηση του σέσκουλου έως και 12 μήνες στην κατάψυξη, είναι απαραίτητο να προηγηθεί η διαδικασία του ζεματίσματος. Πλένετε τα φύλλα σχολαστικά και τα τοποθετείτε σε νερό που βράζει για 2 λεπτά. Αμέσως μετά, ακολουθεί η μεταφορά τους σε κρύο νερό για τον ίδιο χρόνο. Στη συνέχεια, τα στραγγίζετε και τα στεγνώνετε πολύ καλά και τα χωρίζετε σε μερίδες και τα αποθηκεύετε σε αεροστεγείς σακούλες κατάψυξης, από τις οποίες έχει αφαιρεθεί πλήρως ο αέρας.

Προσβολές από έντομα – εχθρούς: Αφίδες, Θρίπας, Λυριόμιζα, Μύγα των τεύτλων, Αλευρώδης, Σιδηροσκώληκας, Αγρότιδες

Προσβολές από μύκητες – βακτήρια: Ωίδιο, Περονόσπορος, Φόμα, Σκωρίαση, Κερκόσπορα, Ριζοκτόνια, Σκληρωτίνια, Πύθιο

Προσβολές από ιώσεις: Μωσαϊκό των τεύτλων

 

Είναι ένα πολύ θρεπτικό λαχανικό, με χαμηλές θερμίδες (μόλις 19 θερμίδες ανά 100 γραμμάρια). Είναι μια από τις πλουσιότερες φυσικές πηγές βιταμίνης Κ, η οποία είναι απαραίτητη για τη σωστή πήξη του αίματος και την ενίσχυση της οστικής πυκνότητας. Παράλληλα, τροφοδοτεί τον οργανισμό με σημαντικές ποσότητες βιταμινών Α και C που υποστηρίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα και την όραση, ενώ περιέχει αξιοσημείωτα επίπεδα μετάλλων, όπως μαγνήσιο, κάλιο και σίδηρο. Τέλος, η υψηλή περιεκτικότητά του σε νερό και φυτικές ίνες συμβάλλει στη βελτίωση της πεπτικής λειτουργίας και στη διαχείριση του σωματικού βάρους, καθιστώντας το πολύτιμο συστατικό για μια ισορροπημένη διατροφή.

Βρώσιμο μέρος του φυτού: φύλλο και μίσχος (κοτσάνι)

Προετοιμασία πριν την χρήση: τα βήματα για την σωστή προετοιμασία του σέσκουλου, είναι τα παρακάτω: Διαχωρισμός φύλλων από κοτσάνια: λόγω της διαφορετικής τους υφής, προτείνεται ο διαχωρισμός των φύλλων από τους σαρκώδεις μίσχους (κοτσάνια). Αυτό γίνεται, κόβοντας τον μίσχο στη βάση του φυλλικού ελάσματος με ένα κοφτερό μαχαίρι. Πλύσιμο: τα φύλλα και οι μίσχοι βυθίζονται σε μια λεκάνη με άφθονο κρύο νερό για λίγα λεπτά, ώστε να καθίσει το χώμα στον πυθμένα. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται 2-3 φορές, καθώς η κατσαρή επιφάνεια των φύλλων συγκρατεί χώμα ή ξένες ύλες. Στέγνωμα: μετά το πλύσιμο, στραγγίζετε καλά σε σουρωτήρι. Η απομάκρυνση του περιττού νερού είναι απαραίτητη, ειδικά αν το σέσκουλο πρόκειται να σοταριστεί. Τεμαχισμός: τα φύλλα κόβονται σε χοντρά κομμάτια, καθώς μειώνεται σημαντικά ο όγκος τους κατά το μαγείρεμα. Αντίθετα, οι μίσχοι κόβονται σε μικρότερα κυβάκια ή λεπτές φέτες (όπως το σέλερι), ώστε να μαγειρευτούν ομοιόμορφα και να μαλακώσουν στον ίδιο χρόνο.

Χρήσεις: είναι ένα πολύ ευέλικτο λαχανικό στην κουζίνα. Χρήση σε συνταγές, έχουν και τα φύλλα, αλλά και οι μίσχοι του (κοτσάνια).