Λάχανο Βρυξελλών – Groninger (8 ΦΥΤΑ)

Χώρα προέλευσης ποικιλίας: Ολλανδία, περιοχή του Groninger στη βόρεια Ολλανδία

Καλλιεργείται από: από τα μέσα του 20ού αιώνα

Οι δικές μας παρατηρήσεις: είναι μια φημισμένη ποικιλία από την Ολλανδία. Σήμερα καλλιεργείται σχεδόν σε όλο τον κόσμο, κυρίως από ερασιτέχνες κηπουρούς. Αρκετά παραγωγικό και εύρωστο φυτό, με πολύ καλή γεύση μικρών κεφαλών. Η υπερβολική λίπανση με άζωτο θα δημιουργήσει κεφαλές χαλαρές, οπότε θα πρέπει να δώσετε την ανάλογη προσοχή στις λιπάνσεις.

Πού μπορεί να καλλιεργηθεί στη χώρα μας; σε ολόκληρη την Ελλάδα. Προτιμά τις περιοχές με δροσερά φθινόπωρα και κρύους χειμώνες, αλλά αποδίδει εξαιρετικά και σε παραθαλάσσιες ή νότιες περιοχές, αρκεί να αποφεύγεται η καλλιέργεια του σε υψηλές θερμοκρασίες.

Ιδανική εποχή καλλιέργειας: 1) Βόρεια – Κεντρική Ελλάδα και σε ορεινές περιοχές: μεταφύτευση φυτών Ιούλιο έως Σεπτέμβριο, με συγκομιδή κεφαλών Οκτώβριο – Ιανουάριο. 2) Νότια Ελλάδα και νησιωτικές περιοχές: μεταφύτευση φυτών Οκτώβριο –  Νοέμβριο, με συγκομιδή κεφαλών μέσα – τέλος χειμώνα.

Ύψος φυτού: 0,5 έως 1,2 μέτρα

Διάμετρος κεφαλής: 2,5 έως 5 εκατοστά

Βάρος κεφαλής: 10 – 20 γραμμάρια ανά λαχανάκι

Χρώμα κεφαλής: σκούρο πράσινο

Σχήμα κεφαλής: σφαιρικό

Διάρκεια ζωής του φυτού: μονοετές

Βράβευση ποιότητας ποικιλίας: βραβείο Award of Garden Merit (AGM), για την ποιότητα των κεφαλών και την προσαρμογή της σε διαφορετικά κλίματα

Αντοχή στο ξεβλάστωμα (πρόωρη ανθοφορία): Μέτρια. Πιθανή πρόωρη ανθοφορία, εάν οι θερμοκρασίες είναι πολύ υψηλές και τα ποτίσματα ακανόνιστα.

Χρήσεις στην κουζίνα: νωπή σε σαλάτες, ψητή στο φούρνο, στον ατμό, σοταρισμένη. Ιδανική για κατάψυξη ή κονσερβοποίηση.

Μεταφύτευση – συγκομιδή: 85 – 105 ημέρες από τη μεταφύτευση, για τη συγκομιδή των πρώτων ώριμων κεφαλών (η συγκομιδή γίνεται σταδιακά από τη βάση του μίσχου προς τα πάνω)

Κατάλληλη για επαγγελματική καλλιέργεια; ΟΧΙ

Κατάλληλη για οικιακό λαχανόκηπο; ΝΑΙ

Κατάλληλη ποικιλία για καλλιέργεια σε γλάστρα ή δοχείο; ΝΑΙ

Απόδοση (παραγωγικότητα): αρκετά παραγωγική (30 – 50 κεφαλάκια ή λαχανάκια ανά φυτό)

Συσκευασία για ερασιτέχνες: δισκάκι των 8 φυτών

Συσκευασία για επαγγελματίες: δίσκος 228 φυτών (κατόπιν συνεννόησης)

Πιστοποίηση βιολογικών φυτών – φορέας: ΔΗΩ

Έλεγχος φυτοϋγείας: ΚΕΠΠΥΕΛ Γιαννιτσών

 

Οικογένεια: Brassicaceae

Επιστημονική ονομασία: Brassica oleracea var. gemmifera 

Καταγωγή λάχανου Βρυξελλών: παραθαλάσσιες περιοχές της Μεσογείου

Άλλες ονομασίες: λαχανάκι των Βρυξελλών, Βρυξελλιώτικα λαχανάκια, Λαχανάκια μινιατούρες

Διεθνείς ονομασίες: Brussels sprouts, Choux de Bruxelles, Cavoletti di Bruxelles ή Cavolini, Coles de Bruselas, Couve de bruxelas, Spruitjes, Брюссельская капуста, Rosenkohl, Mek kål, Brysselkål

Ιστορικά στοιχεία για το λάχανο Βρυξελλών: προέρχεται από το άγριο λάχανο της Μεσογείου, το οποίο καλλιεργούσαν ήδη στην αρχαία Ελλάδα. Η σημερινή του μορφή, όμως, αναπτύχθηκε κατά τον Μεσαίωνα στο Βέλγιο, όπου οι αγρότες κοντά στις Βρυξέλλες κατάφεραν να δημιουργήσουν το φυτό με τα μικρά, σφιχτά κεφαλάκια (λαχανάκια) κατά μήκος του βλαστού. Λόγω της μεγάλης δημοτικότητας που απέκτησε τον 16ο αιώνα, πήρε επίσημα το όνομα της πόλης.

Πόσοι τύποι λάχανου Βρυξελλών υπάρχουν; 1) Με βάση το ύψος: χωρίζεται σε δύο βασικούς τύπους, α) τους νάνους ή χαμηλούς και β) τους υψηλούς. Οι νάνοι τύποι φτάνουν σε ύψος τα 40 – 60 εκατοστά, έχουν κοντό και στιβαρό βλαστό που αντέχει στους δυνατούς τανέμους και είναι οι πλέον κατάλληλοι για καλλιέργεια σε γλάστρες ή περιορισμένους χώρους. Αντίθετα, οι υψηλοί τύποι αναπτύσσονται σε ύψος από 90 έως και πάνω από 120 εκατοστά, απαιτούν οπωσδήποτε τεχνητή στήριξη (πάσσαλο) για να μην λυγίσουν, αλλά προσφέρουν πολύ μεγαλύτερη σοδειά, καθώς ο μακρύς κορμός τους γεμίζει με πολύ περισσότερα λαχανάκια. 2) Με βάση τον χρόνο ωρίμανσης: τους πρώιμους, τους μεσοπρώιμους και τους όψιμους. Οι πρώιμοι τύποι ωριμάζουν γρήγορα σε 80 – 100 ημέρες από τη μεταφύτευση και είναι ιδανικοί για φθινοπωρινή συγκομιδή πριν τα μεγάλα κρύα. Οι μεσοπρώιμοι τύποι χρειάζονται 110 – 130 ημέρες, ενώ οι όψιμοι τύποι απαιτούν από 140 έως πάνω από 160 ημέρες για να αναπτυχθούν πλήρως. 3) Με βάση το χρώμα: τους πράσινους και τους πιο σπάνιους κόκκινους ή μωβ. Οι πράσινοι τύποι, αναπτύσσονται πιο γρήγορα και δίνουν πολύ σφιχτά και συμπαγή λαχανάκια. Από την άλλη, οι κόκκινοι και μωβ τύποι (οφείλουν το χρώμα στις ανθοκυανίνες), αργούν περισσότερο να ωριμάσουν, αλλά είναι αισθητά πιο γλυκά και ήπια στη γεύση, ενώ διατηρούν ένα μέρος του ιδιαίτερου χρώματός τους ακόμη και μετά το μαγείρεμα.

Απαιτήσεις του λάχανου Βρυξελλών σε κλίμα: είναι φυτό ψυχρής εποχής, με μεγάλη αντοχή σε χαμηλές θερμοκρασίες. Η ιδανική θερμοκρασία για την ανάπτυξη του είναι από 15 έως 18°C και αντέχει σε θερμοκρασίες έως – 10°C (όταν η διάρκεια της ημέρας είναι μικρή).  Οι χαμηλές θερμοκρασίες στο διάστημα της συγκομιδής, βοηθούν στη βελτίωση της γεύσης των μικρών κεφαλών (κεφαλάκια).

Απαιτήσεις του λάχανου Βρυξελλών σε έδαφος: αποδίδει καλύτερα σε γόνιμο, βαθύ και καλά αποστραγγιζόμενο έδαφος με ιδανικό pH μεταξύ 6,5 και 7,5.

Λίπανση: καλό θα είναι, για να γίνει ολοκληρωμένη λίπανση πριν από οποιαδήποτε ενέργεια σας, να προχωρήσετε σε ανάλυση εδάφους. Είναι μια απλή και οικονομική μέθοδος. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας και να σας δώσουμε όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι, είναι εξαιρετικά απαιτητικά σε θρεπτικά συστατικά, έχοντας μεγάλες ανάγκες σε άζωτο για την ανάπτυξη του βλαστού, κάλιο για το σφίξιμο των κεφαλών, καθώς και στο ιχνοστοιχείο βόριο για να μην γίνουν κούφια εσωτερικά.

Αποστάσεις φύτευσης: 40 – 60 εκ. πάνω στη γραμμή (φυτό από φυτό) και 60 – 90 εκ., μεταξύ των γραμμών καλλιέργειας.

Καλλιέργεια σε γλάστρες ή δοχεία: χρειάζεστε μια μεγάλη, βαθιά γλάστρα με διάμετρο και βάθος τουλάχιστον 30 με 40 εκατοστά, όπου θα φυτέψετε αυστηρά μόνο ένα φυτό ανά γλάστρα, καθώς χρειάζεται πολύ χώρο. Ως βιολογικό υπόστρωμα, χρησιμοποιήστε ποιοτικό φυτόχωμα ανακατεμένο με άφθονο βιολογικό κομπόστ ή χωνεμένη κοπριά, τοποθετώντας χαλίκια στον πάτο για να στραγγίζει το νερό. Τοποθετήστε τη γλάστρα σε ηλιόλουστη θέση του μπαλκονιού (τουλάχιστον 6 ώρες ήλιο την ημέρα) αλλά προστατευμένη από τον δυνατό αέρα, και ποτίζετε τακτικά ώστε το χώμα να είναι πάντα ελαφρώς υγρό, χωρίς όμως να λασπώνει.

Ποτίσματα στο λάχανο Βρυξελλών: όπως και όλα τα σταυρανθή (μπρόκολο, κουνουπίδι κ.α.) έτσι και το λάχανο Βρυξελλών, πρέπει να έχει επάρκεια υγρασίας στο έδαφος, καθ’ όλη τη διάρκεια της καλλιέργειας του. Δηλαδή, καθ΄ όλη την καλλιέργεια το έδαφος να είναι ελαφρά ποτισμένο ή υγρό.

Εμπειρικά θα λέγαμε, ότι 1 πότισμα την εβδομάδα, είναι αρκετό για την καλλιέργεια σε χειμερινές συνθήκες, ενώ το φθινόπωρο 3 φορές την εβδομάδα, είναι αρκετό. Σε καλοκαιρινή καλλιέργεια λάχανου Βρυξελλών, τα ποτίσματα πρέπει να είναι τακτικά. 1 πότισμα ανά 2 ημέρες είναι αρκετό για να καλύψει τις ανάγκες του φυτού εκείνη τη χρονική περίοδο. Η ποσότητα του νερού άρδευσης πρέπει να είναι τέτοια, ώστε αυτό να μην “λιμνάζει” γύρω από τα φυτά. Επιλέξτε τη μέθοδο της σταγόνας (στάγδην άρδευση), γιατί μπορείτε να υπολογίσετε καλύτερα τις ποσότητες άρδευσης.

Πώς και πότε γίνεται η συγκομιδή του λάχανου Βρυξελλών; η συγκομιδή γίνεται σταδιακά, σε διάφορα “χέρια”. Οι μικρές κεφαλές, μόλις φτάσουν στο μέγεθος των 2 – 5 εκ. και είναι συνεκτικές και με λαμπερό χρώμα, είναι έτοιμες για συγκομιδή. Με ένα μαχαίρι ή με το χέρι αφαιρείτε τις μικρές κεφαλές, από τη βάση τους. Η συγκομιδή των κεφαλών, ξεκινάει από κάτω προς τα πάνω. Δηλαδή, πρώτα ωριμάζουν οι κεφαλές της βάσης και ακολουθούν και οι υπόλοιπες.

Η καθυστέρηση στη συγκομιδή, μπορεί να προκαλέσει κίνδυνο προσβολών και λόγω υπερωρίμανσης, σκληραίνουν και χάνουν τη γεύση και το άρωμα τους.

Διατήρηση και αποθήκευση: αμέσως μετά τη συγκομιδή των κεφαλών, αυτές πρέπει να οδηγηθούν σε θερμοκρασίες που θα τις προφυλάξουν από μείωση της ποιότητας τους.

Η συντήρηση των κεφαλών σε θερμοκρασία 1^oC και σχετική υγρασία ατμόσφαιρας 70 – 80%, μπορεί να γίνει για μερικές εβδομάδες. Γενικά, δεν αποθηκεύεται εύκολα και θα πρέπει να καταναλώνεται σε λίγες ημέρες μετά τη συγκομιδή. Σε οικιακό ψυγείο, συνήθως διατηρούνται 3 – 4 ημέρες.

Προσβολές από έντομα: Πιερίδα ή πεταλούδα του λάχανου, Αφίδες, Αλευρώδης, Άλτης των κηπευτικών, Αθάλια, Φυλλοτρέτα, Πλουντέλλα, Αγρότιδες.

Προσβολές από μύκητες – βακτήρια: Περονόσπορος, Άνθρακας, Σκληρωτίνια, Αλτερναριώση, Όγκοι ριζών, Ωίδιο, Μελάνωση των νεύρων.

Προσβολές από ιώσεις: Μωσαϊκό του κουνουπιδιού και του γογγυλιού.

 

Τα λαχανάκια Βρυξελλών διαθέτουν πολλά θρεπτικά συστατικά και έχουν συνδεθεί με πολλά οφέλη για την υγεία.

Χοληστερόλη: Η υψηλή περιεκτικότητά τους σε διαλυτές φυτικές ίνες, μειώνει τα ποσοστά χοληστερόλης στο αίμα μέσω της δέσμευσης των χολικών οξέων (τα οξέα που εκκρίνονται από τη χολή κατά τη διαδικασία της πέψης). Η δράση αυτή, οφείλεται κυρίως στην αυξημένη απέκκριση χολικών αλάτων, αλλά και της πηκτίνης που περιέχεται σε αυτά. Αντιοξειδωτική δράση: Τα λαχανάκια Βρυξελλών είναι πλούσια σε βιταμίνες C, E και A, καθώς και μεταλλικά ιχνοστοιχεία, όπως το μαγγάνιο. Υψηλή είναι και η περιεκτικότητά τους σε ισχυρά φλαβονοειδή με αντιοξειδωτική δράση, που βοηθούν στην καταστολή του οξειδωτικού στρες. Πρόκειται για μια διαδικασία που, αν αφεθεί ανεξέλεγκτη, μπορεί να ανοίξει το δρόμο για τον καρκίνο και άλλες επικίνδυνες νόσους. Αντιφλεγμονώδης δράση: Τα λαχανάκια Βρυξελλών συμβάλλουν σημαντικά στην καταπολέμηση χρόνιων και έντονων φλεγμονών, με τη βοήθεια μιας σειράς θρεπτικών συστατικών που περιέχουν. Η ουσία γλυκοζινόλη, αποτελεί τον κατεξοχήν ρυθμιστή της εμφάνισης φλεγμονών, στον ανθρώπινο οργανισμό. Επιπλέον, μικρή ποσότητα από λαχανάκια Βρυξελλών (περίπου μισή κούπα) περιέχει 430ml Ω-3 λιπαρών οξέων (δηλαδή το 1/3 της ημερήσιας συνιστώμενης ποσότητας), που είναι αναγκαία για την αντιφλεγμονώδη λειτουργία του οργανισμού. Σημαντική αντιφλεγμονώδη δράση εμφανίζει και η βιταμίνη Κ, η οποία αφθονεί στα μικρά λαχανάκια. Αντικαρκινική δράση: Μια σειρά από ουσίες, όπως η γλυκοζινόλη και οι ισοθειοκυανάτες, ενισχύουν την αντικαρκινική δράση των μικροσκοπικών σταυρανθών λαχανικών. Τρώγοντας συνεπώς, λαχανάκια Βρυξελλών, αποτρέπετε την εμφάνιση μορφών καρκίνου όπως της ουροδόχου κύστης, του εντέρου, του μαστού, του προστάτη κ.ά. Επίσης, παρόμοια δράση έχει και η σουλφοραφάνη και η ουσία ινδόλη-3-καρβινόλη, η οποία αλληλεπιδρά με τη βιταμίνη C και αναστέλλει ορισμένα ένζυμα που προκαλούν μετάλλαξη, προστατεύοντας από τον καρκίνο του μαστού. Καρδιαγγειακή υγεία: Ορισμένα ένζυμα και χημικές ουσίες (γλυκοζινόλη και ισοθειοκυανάτες), που περικλείουν τα λαχανάκια Βρυξελλών, εκτός από την αντιφλεγμονώδη τους δράση, λειτουργούν υποστηρικτικά σε ενδεχόμενη βλάβη των αιμοφόρων αγγείων. Η ρύθμιση της συχνότητας και έντασης εμφάνισης των φλεγμονών, μπορεί να αποτρέψει ενδεχόμενες καρδιακές προσβολές, ισχαιμική καρδιοπάθεια και αρτηριοσκλήρυνση. Περαιτέρω δε, η χαμηλή περιεκτικότητά τους σε χοληστερόλη, απομακρύνει και το ενδεχόμενο να φράξουν οι αρτηρίες. Διαδικασία πέψης: Μια κούπα με λαχανάκια Βρυξελλών, περιέχει 4 γρ. διαιτητικών ινών, οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν στη διαδικασία της πέψης, στην πρόληψη της δυσκοιλιότητας, στη μείωση των επίπεδων σακχάρου στο αίμα και στο μετριασμό της υπερκατανάλωσης τροφής. Το χαρακτηριστικό ένζυμο σουλφοτρανσφεράση, που περιέχουν τα λαχανάκια, προστατεύει το βλεννογόνο του στομαχιού από την ανάπτυξη του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού, που ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την εμφάνιση καρκίνου στο στομάχι. Βιταμίνη K: Πλούσια σε βιταμίνη K, τα λαχανάκια Βρυξελλών βοηθούν στην ενδυνάμωση των οστών και στην αποτροπή της αποτιτάνωσης (συσσώρευσης ιζημάτων ασβεστίου) των οργανικών ιστών. Εκτός από την αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική τους δράση, είναι αναγκαία και για την καλή λειτουργία του εγκεφάλου, αλλά και του νευρικού μας συστήματος. Βιταμίνη C: Η βιταμίνη C, που βρίσκεται σε μεγάλη ποσότητα στα λαχανάκια Βρυξελλών συμβάλλει στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος, στη πρόληψη φαινομένων υπέρτασης, στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, στην απομάκρυνση των τοξινών και στην καταπολέμηση του καταρράκτη στις μεγαλύτερες ηλικίες. Παράλληλα, λειτουργεί ως αντιοξειδωτικό που αποτρέπει την αρτηριοσκλήρυνση, τις καρδιακές παθήσεις, τα εγκεφαλικά επεισόδια ή τον καρκίνο. Βιταμίνη Α: Η βιταμίνη Α, βοηθά το ανοσοποιητικό μας σύστημα, προστατεύει την όραση και κυρίως καθυστερεί ή εμποδίζει, την εμφάνιση καταρράκτη στους μεγαλύτερους και τον εκφυλισμό της ώχρας κηλίδας, σε όλες τις ηλικίες. Διατηρεί υγιή τα οστά και τα δόντια μας, ενώ εμποδίζει την εμφάνιση «πέτρας» στο ουροποιητικό σύστημα. Τέλος, η πρόσληψή της είναι αναγκαία, για την καλύτερη λειτουργία των οργάνων αναπαραγωγής

Βρώσιμο μέρος του φυτού: η μικρή κεφαλή (λαχανάκια). Επιπλέον, βρώσιμα είναι και τα μεγάλα φύλλα της κορυφής του φυτούτα οποία έχουν παρόμοια γεύση με το λάχανο ή το κέιλ και μπορούν να μαγειρευτούν βραστά ή σοτέ.

Προετοιμασία πριν την χρήση: είναι το πιο σημαντικό βήμα, καθώς εξασφαλίζει ότι τα λαχανάκια θα ψηθούν ομοιόμορφα και δεν θα βγάλουν πικρή γεύση. Περιλαμβάνει το καλό πλύσιμο με κρύο νερό, το κόψιμο του σκληρού κάτω άκρου του μίσχου (της βάσης τους) και την αφαίρεση των τυχόν κιτρινισμένων εξωτερικών φύλλων. Στη συνέχεια, κόβετε τα λαχανάκια στη μέση κατά μήκος για να ψηθούν ομοιόμορφα και να καραμελώσουν καλύτερα, αφήνοντας ολόκληρα μόνο όσα είναι πολύ μικρά. Τέλος, είναι απαραίτητο να τα στεγνώσετε πολύ καλά με μια πετσέτα πριν το μαγείρεμα.

 

Χρήσεις: Στην διεθνή κουζίνα, το λάχανο Βρυξελλών χρησιμοποιείται κυρίως ως ψητό στο φούρνο για να καραμελώσει, σοταρισμένο στο τηγάνι με μπέικον και σκόρδο, ή ψιλοκομμένο ωμό σε σαλάτες. Η σύγχρονη γαστρονομία το αναδεικνύει ως συνοδευτικό για κρέατα, ενώ ταιριάζει εξαιρετικά με βούτυρο, τυριά (φέτα, γραβιέρα κ.α.), κρέμα βαλσάμικου, λεμόνι και ξηρούς καρπούς.