Ξυλάγγουρο ή Ατζούρι – Manduria στρόγγυλο (8 ΦΥΤΑ)

Βιολογικά φυτά, παραδοσιακής ποικιλίας ξυλάγγουρου.

Ανήκει στις ποικιλίες – κειμήλια. Δηλαδή, είναι ποικιλία ξυλάγγουρου, που διατηρήθηκε από γενιά σε γενιά και οι σπόροι του, δεν έχουν υποστεί καμία γενετική τροποποίηση ή υβριδισμό.

Προέλευση από την νότια Ιταλία. Ανήκει στα ξυλάγγουρα, τύπου Corosello. Για αιώνες, το στρόγγυλο ξυλάγγουρο της Manduria ήταν συνδεδεμένο με την επιβίωση των αγροτών της περιοχής. Λόγω της εξαιρετικής του ανθεκτικότητας στην ξηρασία, ευδοκιμούσε στα βαθιά, αργιλώδη εδάφη του ιταλικού νότου χωρίς ανάγκη για συχνό πότισμα.

Φυτό με μεγάλους έρποντες βλαστούς, που μπορούν να φτάσουν σε μήκος τα 2,5 μέτρα. Σε κάθε γόνατο του βλαστού αναπτύσσονται ισχυροί, έλικες (μουστάκια), με τους οποίους το φυτό γαντζώνεται με μεγάλη ευκολία πάνω σε καλάμια, δίχτυα ή μεταλλικά πλέγματα υποστύλωσης. Τα φύλλα του μοιάζουν με το πεπονιού και έχουν σκούρο πράσινο χρώμα. Στην Απουλία, το Carosello δεν υποστυλώνεται σχεδόν ποτέ κατακόρυφα (σε δίχτυα ή καλάμια). Οι Ιταλοί αγρότες το καλλιεργούν αποκλειστικά έρπον στο έδαφος.

Ο καρπός έχει σφαιρικό, στρογγυλό ή ελαφρώς ωοειδές σχήμα, θυμίζοντας έντονα ένα μικρό πεπονάκι. Το χρώμα της φλούδας του είναι ανοιχτό πράσινο και στην επιφάνεια της έχει ένα λεπτό χνούδι. Το χνούδι απομακρύνεται πολύ εύκολα με το χέρι ή με πλύσιμο.

Η σάρκα, στο εσωτερικό του καρπού έχει λευκό χρώμα, είναι συμπαγής και χυμώδης. Η γεύση της είναι ελαφρώς γλυκιά και το άρωμα θυμίζει άγουρο πεπόνι. 

Κατάλληλη για καλλιέργεια, από επαγγελματίες και ερασιτέχνες.

Μπορεί να καλλιεργηθεί υπαίθρια, σε θερμοκήπιο και σε μεγάλες – βαθιές γλάστρες.

 

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ ΞΥΛΑΓΓΟΥΡΟΥ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΗΣ MANDURIA 

Χώρα προέλευσης ποικιλίας: Ιταλία, περιοχή της Μαντούρια στην Απουλία

Καλλιεργείται από: 1608, καταγραφή σε κείμενο της εποχής (Apprezzo alla città di Gravina)

Οι δικές μας παρατηρήσεις: μια ιστορική ποικιλία από την νότια Ιταλία. Παρουσιάζει εξαιρετική ανθεκτικότητα στην ξηρασία και τις υψηλές καλοκαιρινές θερμοκρασίες. Δεν εμφανίζει ποτέ την πικρή γεύση του κοινού αγγουριού, ενώ το ελαφρύ χνούδι της επιφάνειάς του απομακρύνεται εύκολα με ένα απλό πλύσιμο.

Πού μπορεί να καλλιεργηθεί στη χώρα μας: σε όλη την Ελλάδα, όμως αποδίδει καλύτερα, σε περιοχές με παρατεταμένο, θερμό καλοκαίρι όπως η Κρήτη, η Πελοπόννησος, η Στερεά Ελλάδα και τα νησιά του Αιγαίου

Ιδανική εποχή καλλιέργειας: 1) Βόρεια – Κεντρική Ελλάδα και σε ορεινές περιοχές: μεταφύτευση φυτών, τέλος Απριλιού έως αρχές – μέσα Ιουνίου. 2) Νότια Ελλάδα και νησιωτικές περιοχές: μεταφύτευση φυτών, Απρίλιο έως τέλος Μαϊου

Τύπος ξυλάγγουρου: ανήκει στα Ιταλικά ξυλάγγουρα και συγκεκριμένα στα ξυλάγγουρα Carosello (Καροζέλο). Ο καρπός, έχει σχήμα οβάλ ή στρόγγυλο. Έχει χνούδι εξωτερικά, πολύ λεπτή φλούδα και εξαιρετικά ζουμερή, γλυκιά σάρκα.

Σχήμα καρπού: σφαιρικό έως ελαφρώς ωοειδές (θυμίζει μικρό πεπόνι) 

Βάρος καρπού: 250 έως 400 γραμμάρια

Ιδανικό μέγεθος συγκομιδής: ο καρπός πρέπει να μαζεύεται όταν βρίσκεται σε ανώριμο στάδιο, έχοντας διάμετρο περίπου 8 έως 12 εκατοστά και βάρος 250 έως 400 γραμμάρια. Σε αυτή τη φάση, οι σπόροι στο εσωτερικό του είναι σχεδόν ανύπαρκτοι ή εξαιρετικά μαλακοί και τρυφεροί

Χρώμα καρπού: ανοιχτό πράσινο με χαρακτηριστικές, πιο σκούρες κάθετες ραβδώσεις

Χρώμα σάρκας: λευκό

Βράβευση ποιότητας ποικιλίας: – 

Χρήσεις στην κουζίνα: αντικατάσταση του αγγουριού σε σαλάτες όπως η χωριάτικη, τζατζίκι κ.α. Μεζές, σπιτικό τουρσί, κρύες σούπες

Μεταφύτευση – συγκομιδή: 45 – 55 ημέρες

Κατάλληλη για επαγγελματική καλλιέργεια; ΝΑΙ

Κατάλληλη για οικιακό λαχανόκηπο; ΝΑΙ

Είναι κατάλληλη ποικιλία για καλλιέργεια σε γλάστρα; ΝΑΙ

Απόδοση (παραγωγικότητα): πολύ παραγωγική (σε ιδανικές συνθήκες, παράγει 8 έως 12 καρπούς ανά φυτό. Στην γλάστρα, 5 έως 7)

Συσκευασία για ερασιτέχνες: δισκάκι των 8 φυτών

Συσκευασία για επαγγελματίες: δίσκος 77 – 150 φυτών (κατόπιν συνεννόησης)

Πιστοποίηση βιολογικών φυτών – φορέας: ΔΗΩ

Έλεγχος φυτοϋγείας: ΚΕΠΠΥΕΛ Γιαννιτσών

 

ΟΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΜΑΣ

Οικογένεια: Cucurbitaceae

Επιστημονική ονομασία: Cucumis melo var. flexuosus

Καταγωγή ξυλάγγουρου: από τις τροπικές και υποτροπικές περιοχές της Ασίας

Άλλες ονομασίες: Αντζούρι, Ατζούρι, Κατσούνι, Αρμένικο αγγούρι, Τετράγγουρον, Κλωσσούδι, Κλωσάκι, Αγγουροπέπονο

Διεθνείς ονομασίες: Armenian cucumber, Snake cucumber ή Snake melon, Faqqous, Acur, Tortarello ή Carosello, Concombre arménien ή Melon serpent, Pepino de Armenia, Alpicoz, Schlangengurke, Kakri

Γενικά στοιχεία για το ξυλάγγουρο: το αρμένικο αγγούρι, γνωστό στην Ελλάδα κυρίως ως ξυλάγγουρο ή Ατζούρι, κρύβει μια ιστορία χιλιάδων ετών. Αν και η γεύση του θυμίζει αγγούρι, στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ιδιαίτερη ποικιλία πεπονιού που δεν είναι γλυκιά. Η διαδρομή του στον χρόνο συνδέεται με μεγάλους αρχαίους πολιτισμούς και τη μετανάστευση.

Οι ρίζες του φυτού βρίσκονται στις ζεστές περιοχές της Ασίας. Πριν από περίπου 5.000 χρόνια διαδόθηκε στην αρχαία Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία, όπου έγινε βασικό υλικό της καθημερινής διατροφής. Ήτανε τόσο αγαπητό για τη δροσιά που προσέφερε, ώστε αναφέρεται ακόμα και στη Βίβλο και το Κοράνι ως ένα από τα πολύτιμα αγαθά που αναζητούσε ο λαός του Μωυσή στην έρημο.

Για πολλά χρόνια οι ιστορικοί πίστευαν ότι οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι κατανάλωναν το κλασικό αγγούρι. Όμως, νεότερες έρευνες έδειξαν ότι τα ‘’αγγούρια’’ που περιέγραφαν στα κείμενά τους ήταν στην πραγματικότητα ξυλάγγουρα.

Κατά τον Μεσαίωνα, η καλλιέργειά του αναπτύχθηκε συστηματικά στην περιοχή της Αρμενία (από όπου πήρε και το παγκόσμιο όνομά του), πριν εξαπλωθεί στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Οι χώρες με την μεγαλύτερη παραγωγή ξυλάγγουρου είναι, η Ιταλία, η Αίγυπτος, ο Λίβανος, το Ιράν, η Συρία, η Τουρκία το Πακιστάν και οι Η.Π.Α. Στην χώρα μας, καλλιεργείται κυρίως σε νησιωτικές και νότιες περιοχές, όπως η Κρήτη, η Μύκονος, ή Σαντορίνη, η Χίος και τα Κύθηρα.

Τύποι – κατηγορίες ξυλάγγουρου: αν και ανήκουν όλα στην ίδια οικογένεια (Cucumis melo var. flexuosus), τα ξυλάγγουρα χωρίζονται σε διαφορετικούς τύπους, με βάση το σχήμα, το χρώμα, τη φλούδα και την περιοχή προέλευσής τους. 1) Ξυλάγγουρα Αρμένικα ή Μέσης Ανατολής: είναι οι πιο διαδεδομένοι τύποι παγκοσμίως, γνωστοί για το μεγάλο τους μήκος και το σχήμα τους, που θυμίζει σε σχήμα το σώμα του φιδιού. 1α) Ανοιχτόχρωμο πράσινο. Έχει έντονες κάθετες αυλακώσεις, πολύ ανοιχτό πράσινο – λευκό χρώμα στην φλούδα του και ελαφριά χνουδωτή υφή όταν είναι νεαρό. 1β) Ραβδωτό – ριγέ. Καρπός με εναλλασσόμενες σκούρες και ανοιχτές πράσινες ρίγες κατά μήκος του. 1γ) Σκούρο πράσινο. Έχει πιο λεία επιφάνεια με πιο απαλές αυλακώσεις και βαθύ πράσινο χρώμα. Οπτικά θυμίζει περισσότερο το κοινό αγγούρι, αλλά διατηρεί τη γλυκιά γεύση του ξυλάγγουρου. 2) Ιταλικά ξυλάγγουρα. Στην νότια Ιταλία, έχουν διατηρηθεί με το πέρασμα των αιώνων, μοναδικές τοπικές ποικιλίες ξυλάγγουρου, που αποτελούν βασικό συστατικό της τοπικής γαστρονομίας. 2α) Tortarello (Τορταρέλο). Μοιάζει με το Αρμένικο ξυλάγγουρο στο σχήμα του καρπού. Ο καρπός είναι επιμήκης, με αυλακώσεις και στριφτός. Τα ξυλάγγουρα Τορταρέλο, χωρίζονται σε δύο υποκατηγορίες, με βάση το χρώμα του καρπού τους. Το ένα είναι το ανοιχτό πράσινο Τορταρέλο και το άλλο το σκούρο πράσινο. 2β) Carosello (Καροζέλο). Ο καρπός, έχει σχήμα οβάλ ή στρόγγυλο. Έχει χνούδι εξωτερικά, πολύ λεπτή φλούδα και εξαιρετικά ζουμερή, γλυκιά σάρκα. 2γ) Barattiere (Μπαρατιέρε). Είναι μια διάσημη στρόγγυλη ποικιλία, από την περιοχή της Απουλίας. Έχει λεία φλούδα χωρίς αυλακώσεις και χνούδι. 3) Ασιατικό ξυλάγγουρο. Καλλιεργείται εκτεταμένα στην Ινδία και το Πακιστάν, κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Ο καρπός, είναι πολύ λεπτός, μακρύς και έχει λευκό-πράσινο χρώμα.

Απαιτήσεις του ξυλάγγουρου σε έδαφος: αποδίδει καλύτερα, σε γόνιμα, μέσης σύστασης εδάφη (πηλοαμμώδη ή αμμοπηλώδη). Η άριστη αποστράγγιση είναι ο πιο κρίσιμος εδαφικός παράγοντας. Το φυτό δεν ανέχεται καθόλου το στάσιμο νερό και τη συνεχή υπερβολική υγρασία στις ρίζες, καθώς προκαλούνται άμεσα σήψεις ριζών. Το ιδανικό pH για την καλλιέργεια είναι μεταξύ 6,0 και 7,5.

Λίπανση: καλό θα είναι, για να γίνει ολοκληρωμένη λίπανση, πριν από οποιαδήποτε ενέργεια σας, να προχωρήσετε σε ανάλυση εδάφους. Είναι μια απλή και οικονομική μέθοδος. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας και να σας δώσουμε όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι,

Αποστάσεις φύτευσης: α) Σε έρπουσα καλλιέργεια (στο έδαφος), η απόσταση μεταξύ των γραμμών, 1,50 έως 2,00 μέτρα και η απόσταση μεταξύ των φυτών πάνω στη γραμμή, 50 έως 60 εκατοστά. β) Υποστυλωμένη καλλιέργεια (σε δίχτυ, σπάγκο ή καλάμια), η απόσταση μεταξύ των γραμμών, 1,00 έως 1,20 μέτρα και η απόσταση μεταξύ των φυτών πάνω στη γραμμή, 40 έως 50 εκατοστά.

Καλλιέργεια ξυλάγγουρου σε γλάστρες ή δοχεία: μπορεί να καλλιεργηθεί σε μεγάλες βαθιές γλάστρες. Απαιτείται γλάστρα, με ελάχιστη διάμετρο και βάθος 40 – 50 εκατοστά (περίπου 30 – 40 λίτρα όγκου) ανά φυτό, καθώς το ριζικό του σύστημα απλώνεται βαθιά.

Το ιδανικό υπόστρωμα πρέπει να εξασφαλίζει ισορροπία μεταξύ καλού αερισμού του ριζικού συστήματος και συγκράτησης της υγρασίας. Ένα πολύ καλό μείγμα αποτελείται από, 60% ξανθή και μαύρη τύρφη, 20% περλίτη και 20%, κόμποστ ή χούμο γαιοσκωλήκων. Πριν βάλετε το υπόστρωμα στην γλάστρα, ρίξτε στον πάτο της γλάστρας μια στρώση (2 – 3 εκατοστά) από χαλίκια ή σπασμένα κεραμίδια. Αυτό βοηθάει το πλεονάζον νερό να απορρέει από τις τρύπες και εμποδίζει την σίψη των ριζών.

Για να ποτίσετε σωστά το αρμένικο αγγούρι στη γλάστρα, η ποσότητα του νερού εξαρτάται από το μέγεθος του δοχείου. Για τη μεγάλη γλάστρα των 30 – 40 λίτρων που χρησιμοποιούμε, η ιδανική ποσότητα ανά πότισμα είναι περίπου 3 με 4 λίτρα νερού. Η συχνότητα ποτισμάτων της γλάστρας, αλλάζει ανάλογα την εποχή. Την άνοιξη ένα πότισμα ανά 2 – 3 ημέρες, είναι συνήθως αρκετό. Το καλοκαίρι, το πότισμα γίνεται καθημερινό και σε συνθήκες καύσωνα, μπορεί να απαιτηθεί 2 ποτίσματα την ημέρα, ένα το πρωί και ένα αργά το απόγευμα.

Ποτίσματα στο ξυλάγγουρο: αν και το φυτό είναι ανθεκτικό στην ξηρασία, η σωστή διαχείριση του νερού καθορίζει την ποιότητα της παραγωγής. Από την μεταφύτευση έως την άνθηση, το πότισμα πρέπει να είναι τακτικό και μέτριο (σε ποσότητες), ώστε το χώμα να διατηρείται ελαφρώς υγρό αλλά όχι λασπωμένο.Όταν σχηματίζονται και μεγαλώνουν οι καρποί, οι ανάγκες σε νερό αυξάνονται. Ποτίζουμε πιο συχνά και με μεγαλύτερες ποσότητες, ιδανικά νωρίς το πρωί. Στις μεγάλες ζέστες του καλοκαιριού, τα φυτά σε γλάστρες ενδέχεται να χρειάζονται καθημερινό πότισμα. Οι απότομες μεταβολές υγρασίας, από την απόλυτη ξηρασία στο υπερβολικό πότισμα, είναι πολύ πιθανό, να προκαλέσουν σκάσιμο των καρπών.

Η ιδανική μέθοδος ποτίσματος, είναι η στάγδην άρδευση (σταγόνα).

Πώς και πότε γίνεται η συγκομιδή του ξυλάγγουρου; οι καρποί συλλέγονται όταν είναι άγουροι, πράσινοι και τρυφεροί. Για τους μακρής τύπους, το ιδανικό μήκος είναι 25 έως 35 εκατοστά, ενώ για τους στρογγυλούς (τύπου Carosello) όταν φτάσουν το μέγεθος ενός ροδάκινου ή μικρού πορτοκαλιού.

Η φλούδα πρέπει να είναι φωτεινή και το χνούδι (αν υπάρχει στην ποικιλία), να φεύγει εύκολα με ένα απαλό τρίψιμο. Αν ο καρπός αρχίσει να κιτρινίζει, σημαίνει ότι έχει υπερωριμάσει, η σάρκα του θα γίνει σκληρή, ενώ η γεύση του θα θυμίζει άγλυκο πεπόνι.

Ο καρπός δεν τραβιέται ποτέ με το χέρι, καθώς μπορεί να πληγωθεί ο βλαστός. Χρησιμοποιείται πάντα ένα κλαδευτήρι ή ένα κοφτερό μαχαίρι, κόβοντας τον ποδίσκο (το κοτσάνι) περίπου 1 – 2 εκατοστά πάνω από τον καρπό.

Διατήρηση και αποθήκευση: μπορεί να διατηρηθεί στο συρτάρι των λαχανικών του ψυγείου, για 7 έως 10 ημέρες. Καλό είναι να τοποθετείται σε πλαστική ή χάρτινη σακούλα για να μην χάνει την υγρασία του. Αν παραμείνει στον πάγκο της κουζίνας, πρέπει να καταναλωθεί μέσα σε 2-3 ημέρες.

Προσβολές από έντομα: Αφίδες, Τετράνυχος, Αλευρώδης

Προσβολές από μύκητες – βακτήρια: Ωίδιο, Περονόσπορος, Πύθιο, Φυτόφθορα

Προσβολές από ιώσεις: ιός του μωσαϊκού της αγγουριάς και ο ιός του μωσαϊκού της κολοκυθιάς

 

ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΞΥΛΑΓΓΟΥΡΟΥ

Λόγω της βοτανικής του συγγένειας με το πεπόνι, είναι πλούσιο σε βιταμίνες Α και C, οι οποίες ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα και προσφέρουν ισχυρή αντιοξειδωτική προστασία στον οργανισμό. Παράλληλα, περιέχει σημαντικές ποσότητες βιταμίνης Κ, η οποία συμβάλλει στην υγεία των οστών και στην καλή πήξη του αίματος, καθώς και κάλιο, το οποίο βοηθά στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

Η υψηλότατη περιεκτικότητά του σε νερό (που αγγίζει το 95%) το καθιστά ιδανικό για την ενυδάτωση του οργανισμού κατά τους θερινούς μήνες, ενώ οι φυτικές του ίνες διευκολύνουν τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Επιπλέον, θεωρείται πιο εύπεπτο από το κοινό αγγούρι, καθώς δεν προκαλεί φούσκωμα ή δυσφορία στο στομάχι.

Βρώσιμο μέρος του φυτού: ο καρπός

Προετοιμασία πριν την χρήση: ξεπλένουμε καλά τον καρπό με τρεχούμενο νερό και τον τρίβουμε το ελαφρά με τα χέρια μας, για να απομακρυνθεί τυχόν χώμα, από την επιφάνεια του καρπού.

Με ένα μαχαίρι, κόβουμε τις δύο άκρες του καρπού (το κοτσάνι και την βάση του). Δεν αφαιρούμε την φλούδα, γιατί είναι πολύ λεπτή, τρυφερή, εύπεπτη και περιέχει πολλές βιταμίνες. Ακολουθεί το κόψιμο σε ροδέλες ή όπως αλλιώς επιθυμείτε και είναι έτοιμο για κατανάλωση. 

Χρήσεις: στην κουζίνα της Μέσης Ανατολής, το αρμενικό αγγούρι αποτελεί βασικό συστατικό για τις πιο διάσημες σαλάτες της περιοχής. Στο Ιράν και τον Λίβανο, κόβεται σε πολύ μικρούς κύβους και αναμειγνύεται με ώριμες τομάτες, φρέσκο δυόσμο, σουμάκ και χυμό λεμονιού, δημιουργώντας την παραδοσιακή σαλάτα Shirazi ή εμπλουτίζει το κλασικό Fattoush.

Στην Ινδία, το μαγειρεύουν μαζί με γάλα καρύδας, κουρκουμά, τζίντζερ και καυτερές πιπεριές τσίλι. Παράλληλα, αποτελεί τη βάση για το ινδικό Raita, ένα συνοδευτικό ντιπ γιαουρτιού με καβουρδισμένο κύμινο.

Στην Τυνησία και την Αίγυπτο, κόβεται σε μακρόστενα μπαστούνια και μετατρέπεται σε πικάντικο τουρσί με σκόρδο και καυτερή πιπεριά, το οποίο συνοδεύει τα φαλάφελ.

Το αρμενικό αγγούρι, ευρύτερα γνωστό στην Ιταλία ως Tortarello ή Carosello, κατέχει μια ξεχωριστή θέση στην γαστρονομική κουλτούρα της νότιας Ιταλίας, με επίκεντρο την περιφέρεια της Απουλίας. Εκεί φτιάχνουν την παραδοσιακή σαλάτα Cialledda ή Acquasale, όπου εκτός από ροδέλες ξυλάγγουρου, έχει ώριμες τομάτες, κόκκινα κρεμμύδια, κομμάτια από μπαγιάτικο ψωμί. ελαιόλαδο και ρίγανη.

Στην Ελληνική κουζίνα, σε αρκετές περιοχές (κυρίως της νότιας Ελλάδας), αντικαθιστούν το αγγούρι με ξυλάγγουρο, σε διάφορες σαλάτες. Επίσης γίνεται μεζές για τσίπουρο ή ρακί και τέλος αξιοποιείται τέλεια στις παραδοσιακές συνταγές για σπιτικό τουρσί. Στα νησιά μας, το κλείνουν σε βάζα μαζί με άγριο μάραθο, άνηθο, σκόρδο και χοντρό αλάτι.