Γλιστρίδα ή Αντράκλα (8 ΦΥΤΑ)

Βιολογικά φυτά Γλιστρίδας ή Αντράκλας.

Γνωστή από την αρχαιότητα, εκτιμάται ως τροφή ή φάρμακο από την Αμερική έως και την Ασία. Μελέτες των τελευταίων ετών αποδεικνύουν ότι είναι μία υπερτροφή…

Οι βλαστοί είναι κυλινδρικοί, μήκους έως 30 εκατοστά, πάχους 2 έως 3 χιλιοστά, χρώματος πράσινου ή κόκκινου.

Τα φύλλα έχουν ανοιχτό πράσινο χρώμα, όμως υπάρχει περίπτωση να εμφανίσουν και μωβ αποχρώσεις. Το σχήμα τους είναι οβάλ (θυμίζει ένα μικρό κουταλάκι γλυκού), είναι σαρκώδη και λεία.

Τα άνθη είναι μικρά, ανοιχτού κίτρινου χρώματος και συνήθως ανοίγουν τις φωτεινές – ηλιόλουστες ημέρες. Η περίοδος ανθοφορίας ξεκινάει τέλος της άνοιξης και ολοκληρώνεται στο τέλος του καλοκαιριού.

Τα φύλλα, οι βλαστοί, τα άνθη και οι σπόροι είναι βρώσιμα. Η υφή των φύλλων και των βλαστών είναι τραγανή και ζουμερή, με ελαφρώς ξινή – λεμονάτη γεύση και πικάντικη επίγευση. Η πικράδα αυξάνεται όταν η συγκομιδή γίνεται σε ξερικά κτήματα και ζεστές περιόδους, λόγω της αύξησης του Μηλικού Οξέος στο εσωτερικό τους. 

Ιδανική για καλλιέργεια από ερασιτέχνες και επαγγελματίες.

Μπορεί να καλλιεργηθεί υπαίθρια και σε μεγάλες γλάστρες ή ζαρντινιέρες.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΓΛΙΣΤΡΙΔΑΣ Ή ΑΝΤΡΑΚΛΑΣ 

Προέλευση ποικιλίας: δεν είναι ακριβής, όμως η περιοχή της Μεσογείου (κυρίως οι περιοχές της ανατολικής Μεσογείου), η Μέση Ανατολή και η Ινδία είναι οι επικρατέστερες, σύμφωνα με ειδικούς.

Καλλιεργείται από: καλλιεργείται ή συλλέγεται άγριο, τουλάχιστον 2.000 χρόνια (υπάρχουν αρκετές αναφορές για 4.000 χρόνια). Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι, οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι, τη χρησιμοποιούσαν ως φάρμακο αλλά και ως τροφή. Ο Θεόφραστος (371-287 π.Χ.), που ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και βοτανολόγος, γνωστός ως «ο πατέρας της βοτανικής», αναφέρει τη Γλιστρίδα ως ανδράχνη (ἀνδράχνη). Με τους σπόρους του φυτού, έφτιαχναν ένα είδος ψωμιού και με τους βλαστούς τουρσί Γλιστρίδας… κάτι που κάνουμε και σήμερα, σε αρκετές περιοχές της χώρας μας.

Οι δικές μας παρατηρήσεις: ένα ταπεινό αγριόχορτο μπορεί να είναι τόσο σπουδαία υπερτροφή; Γνωρίζατε ότι η Γλιστρίδα είναι από τα λίγα φυτά με τόσο υψηλή περιεκτικότητα σε Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα; Ή ότι είναι πολύ πλούσια σε βιταμίνη Α; Και τόσα άλλα που την καθιστούν μία σημαντική και εξαιρετικά θρεπτική τροφή. Το φυτό της είναι πολύ ανθεκτικό και η καλλιέργεια της εύκολη. Μπορείτε να φυτέψετε μερικά φυτά σε μία άκρη του κήπου σας ή σε μία γλάστρα στο μπαλκόνι… Εκτός της θρεπτικής του αξίας, είναι και μία πολύ νόστιμη σαλάτα (ωμή ή βρασμένη), καθώς και μία υπέροχη προσθήκη σε διάφορες συνταγές…. Η Γλιστρίδα είναι ένα από τα αγαπημένα μας άγρια λαχανικά. Την προτείνουμε !!!

Πού μπορεί να καλλιεργηθεί στη χώρα μας: σε όλη την Ελλάδα, κυρίως αρχές – μέσα άνοιξης. Είναι φυτό θερμής εποχής και δεν αντέχει τον παγετό. Η μεταφύτευση των φυτών πρέπει να γίνει μετά τον τελευταίο παγετό, όταν οι θερμοκρασίες είναι πάνω από τους 20°C (από τους 21°C έως και τους 37°C).

Ιδανική εποχή μεταφύτευσης; αρχές άνοιξης, τέλος καλοκαιριού, αρχές – μέσα φθινοπώρου

Ύψος φυτού: 15 έως 30 εκατοστά (σε γόνιμα εδάφη μπορεί να φτάσει και τα 40 εκ. ύψος)

Χρώμα φύλλων: φωτεινό πράσινο, μερικές φορές μπορεί να σχηματιστούν στην επιφάνεια τους μωβ αποχρώσεις

Διάρκεια ζωής του φυτού: ετήσιο

Γεύση: τραγανή και ζουμερή υφή, ελαφρώς ξινή – λεμονάτη γεύση, με μία πικάντικη επίγευση

Βράβευση ποιότητας ποικιλίας:  –

Μεταφύτευση – συγκομιδή: 30 – 60 ημέρες

Κατάλληλη για επαγγελματική καλλιέργεια; ΝΑΙ

Κατάλληλη για οικιακό λαχανόκηπο; ΝΑΙ

Απόδοση (παραγωγικότητα): πολύ παραγωγικό

Συσκευασία για ερασιτέχνες: δισκάκι των 8 φυτών

Συσκευασία για επαγγελματίες: δίσκος 228 φυτών (κατόπιν συνεννόησης)

Πιστοποίηση βιολογικών φυτών – φορέας: ΔΗΩ

Έλεγχος φυτοϋγείας: ΚΕΠΠΥΕΛ Γιαννιτσών

ΟΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΜΑΣ

Οικογένεια: Portulacaceae

Επιστημονική ονομασία: Portulaca oleracea L.

Καταγωγή της Γλιστρίδας: δεν είναι ακριβής, όμως η περιοχή της Μεσογείου (κυρίως οι περιοχές της ανατολικής Μεσογείου), η Μέση Ανατολή και η Ινδία είναι οι επικρατέστερες, σύμφωνα με ειδικούς. Σήμερα η καλλιέργεια της, έχει εξαπλωθεί σε αρκετά μέρη του κόσμου.

Άλλες ονομασίες: Αντραχλίδα, Aνδράχλη, Χοιροβότανο, Τρευλό, Χλουμίτσα, Αλιντρίδα ή Αλιντρίδες

Διεθνείς ονομασίες: Purslane, Pourpier, Portulak, Sommer Portulak, Poor man’s Spinach, Sopa de beldroegas, Semizotu, Burdullak, Sanhti, Verdolaga, Luni-bhaji, 马齿苋, Papasan, بقلِه

Απαιτήσεις της Γλιστρίδας σε έδαφος: μπορεί να αναπτυχθεί σε ποικιλία εδαφών. Ιδανικά εδάφη για την καλλιέργεια της είναι τα γόνιμα, καλά στραγγιζόμενα, μέσης σύστασης και με pΗ από 5.5 έως 7.5.

Λίπανση: καλό θα είναι, για να γίνει ολοκληρωμένη λίπανση, πριν από οποιαδήποτε ενέργεια σας να προχωρήσετε σε ανάλυση εδάφους. Είναι μία απλή και οικονομική μέθοδος. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας και να σας δώσουμε όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες. Σε γενικές γραμμές θα λέγαμε ότι για την καλλιέργεια της Γλιστρίδας, απαιτείται μια ισορροπημένη λίπανση Αζώτου, Φωσφόρου και Καλίου. Επίσης, είναι φυτό χαμηλών απαιτήσεων και η προσθήκη βιολογικού κομσπόστ ή μίας βιολογικής κοπριάς κότας μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της.

Αποστάσεις φύτευσης: 15 – 25 εκ. μεταξύ των φυτών πάνω στην γραμμή καλλιέργειας (φυτό με φυτό) και 30 – 40 εκ. μεταξύ των γραμμών καλλιέργειας (η απόσταση του διαδρόμου μεταξύ των φυτών).

Καλλιέργεια της Γλιστρίδας σε γλάστρες ή δοχεία: α) Οι γλάστρες ή τα δοχεία που θα καλλιεργήσετε την Γλιστρίδα, πρέπει να έχουν βάθος τουλάχιστον 20 – 30 εκ. και η διάμετρος τους στο επάνω μέρος να είναι τουλάχιστον 30 εκ. Επίσης, είναι φυτό που θα μπορούσε να καλλιεργηθεί και σε ζαρντινιέρες.  Πρέπει να προσέξετε, ώστε οι οπές στράγγισης στη βάση τους (στις γλάστρες και στις ζαρντινιέρες), να είναι καλά ανοιχτές ή να ανοίξετε και άλλες, ώστε το νερό του ποτίσματος να στραγγίζει καλά από το υπόστρωμα. β) επιλέξτε βιολογικό υπόστρωμα για καλλιέργεια φυλλωδών λαχανικών (μαρούλι, ρόκα κ.α.). Αποφύγετε αυτά που έχουν σβόλους ή πέτρες, γιατί θα εμποδίσουν τον σχηματισμό των ριζών. Εάν έχετε δικό σας υπόστρωμα π.χ. από κομποστοποίηση και είναι καλά απολυμασμένο, κοσκινίστε το καλά και ”σπάστε” με τα χέρια σας τυχόν σβόλους, όταν το τοποθετήσετε στη γλάστρα. γ) Αφού γεμίσετε τις γλάστρες σας με το υπόστρωμα, ανοίγετε με το χέρι σας τρύπες, για να φυτέψετε τα φυτά της Γλιστρίδας. Τοποθετούμε τα φυτά στο υπόστρωμα και τα σκεπάζουμε με προσοχή, ώστε η ρίζα του φυτού να είναι όλη μέσα στο υπόστρωμα. Ποτίζουμε ελαφρά, γύρω από κάθε φυτό. Σε κάθε γλάστρα με διάμετρο 30 εκ., τοποθετούμε 2 – 3  φυτά και σε ζαρντινιέρες 4 – 6 φυτά. Μην ξεχνάτε ότι το φυτό μεγαλώνει σε επαφή με το έδαφος και θέλει τον χώρο του.  δ) Διατηρείστε το υπόστρωμα της γλάστρας σταθερά υγρό, με μικρές ποσότητες νερού καθ΄ όλη την διάρκεια της καλλιέργειας. ζ) Τοποθετήστε τις γλάστρες σας σε σημείο με αρκετή ηλιοφάνεια (6 – 8 ώρες την ημέρα).

Ποτίσματα στη Γλιστρίδα: ανθεκτικό φυτό στην έλλειψη νερού. Όμως, παρατεταμένη ξηρασία θα επηρεάσει αρνητικά τη γεύση (αυξάνεται η πικράδα) και το μέγεθος των φυτών.

Στην Ελλάδα, η καλλιέργεια είναι συνήθως ανοιξιάτικη. Είναι πολύ πιθανό, οι ανάγκες των φυτών σε νερό να καλυφθούν από εποχιακές βροχοπτώσεις. Σε περίπτωση ξερικών συνθηκών, ένα ή δύο ποτίσματα την εβδομάδα είναι αρκετά. Ποτίστε πρωινές ή απογευματινές ώρες, με φειδώ και με πολύ μικρούς όγκους νερού. Δεν πρέπει να ”λιμνάζει” το νερό του ποτίσματος γύρω από τα φυτά, γιατί είναι πολύ πιθανό να δημιουργηθούν συνθήκες σήψης των ριζών του φυτού.

Ως μέθοδο άρδευσης επιλέξτε αυτήν της σταγόνας (στάγδην άρδευση).

Άλλες εργασίες: α) βοτάνισμα ή σκάλισμα αγριόχορτων, β) έλεγχος για εχθρούς και ασθένειες.

Πώς και πότε γίνεται η συγκομιδή της Γλιστρίδας; σε περίπου ενάμισι έως δύο μήνες, τα φυτά της Γλιστρίδας είναι έτοιμα για συγκομιδή. Σε ιδανικές συνθήκες, το φυτό θα έχει αποκτήσει ύψος 15 – 25 εκ. και θα έχει σχηματίσει μεγάλους βλαστούς και πλούσιο φύλλωμα. Η συγκομιδή της Γλιστρίδας γίνεται χειρωνακτικά, με δύο τρόπους. Μπορούμε να ξεριζώσουμε όλο το φυτό, όταν αυτό έχει σχηματιστεί καλά ή να συγκομίσουμε διαδοχικά σε ”χέρια”. Με ένα ψαλίδι κόβουμε τους βλαστούς, αφήνοντας τον κεντρικό, ώστε να συνεχίσει το φυτό να αναπτύσσεται.

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, η καλύτερη ώρα για την συγκομιδή Γλιστρίδας, είναι η πολύ πρωινή. Επίσης, εάν θέλουμε να την καταναλώσουμε ωμή, επιλέγουμε τρυφερά νέα φύλλα, ενώ για μαγείρεμα (κυρίως βράσιμο) μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και τα μεγαλύτερα φύλλα και τους βλαστούς.

Διατήρηση και αποθήκευση: μετά τη συγκομιδή, πλένουμε τα φυτά, τα στραγγίζουμε και τα τοποθετούμε σε μία πλαστική σακούλα με τρύπες αερισμού στο συρτάρι συντήρησης στο ψυγείο. Σε αυτές τις συνθήκες, θα διατηρηθούν έως και μια εβδομάδα.

Προετοιμασία πριν την κατανάλωση: 1) Αφαιρείτε και πετάτε τα κιτρινωπά φυλλαράκια αλλά και αυτά που δεν έχουν υφή σαρκώδη και έχουν μαραθεί. 2) Κόβετε τους μίσχους και κρατάτε τις τρυφερές κορυφούλες από το φυτό. 3) Γεμίζετε μία λεκάνη με νερό, αλάτι και λίγο ξίδι και βυθίζετε τις γλιστρίδες πλένοντάς τες πολύ προσεκτικά για να μην καταστρέψετε τα σαρκώδη φύλλα τους. Επαναλαμβάνετε τη διαδικασία μέχρι να μην υπάρχει ίχνος από χώμα ή ζιζάνια και το νερό να είναι καθαρό. 4)  Τις στραγγίζετε, τις σκουπίζετε και τις μαγειρεύετε ή τις σκορπάτε ωμές σε κάποια σαλάτα που θα ραντίσετε με καλό ελαιόλαδο.

Προσβολές από έντομα: Κάμπιες, Σαλιγκάρια

Προσβολές από μύκητες – βακτήρια: Βοτρύτης, Ωίδιο, Σήψη λαιμού – βλαστών

Προσβολές από ιώσεις: –

ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΓΛΙΣΤΡΙΔΑΣ 

Αυτό το υπέροχο άγριο χόρτο είναι μία πλούσια και θρεπτική τροφή, με πολύ λίγες θερμίδες και ιδανική για αποτοξίνωση του οργανισμού μας. Περιέχει ωμέγα-3 λιπαρά οξέα φυτικής προέλευσης, αντιοξειδωτικά όπως η βιταμίνη Α και C και απαραίτητα μέταλλα όπως το κάλιο, το μαγνήσιο και ο σίδηρος. Επιπλέον, παρέχει βιταμίνες του συμπλέγματος Β και μελατονίνη. 

Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι η Γλιστρίδα έχει υψηλότερη περιεκτικότητα σε βήτα-καροτίνη, ασκορβικό και άλφα-λινολενικό οξύ, συγκριτικά με άλλα λαχανικά που καταναλώνουμε καθημερινά (Liu L, Howe P, Zhou YF, Xu ZQ, Hocart C, Zhang R.). Έχει αποδειχθεί ότι η Γλιστρίδα περιέχει πέντε φορές περισσότερα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα από το σπανάκι. Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα ανήκουν σε μία ομάδα πολυακόρεστων λιπαρών οξέων που είναι απαραίτητα για την ανθρώπινη ανάπτυξη, την πρόληψη πολυάριθμων καρδιαγγειακών παθήσεων και τη διατήρηση ενός υγιούς ανοσοποιητικού συστήματος.

ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΛΙΣΤΡΙΔΑΣ Ή ΑΝΤΡΑΚΛΑΣ 

Η Γλιστρίδα χρησιμοποιείται χιλιάδες χρόνια στη λαϊκή ιατρική και στην μαγειρική. Είναι βρώσιμα σχεδόν όλα τα μέρη του φυτού. Άνθη, φύλλα και βλαστοί, με την χαρακτηριστική, ξινούτσικη, πιπεράτη γεύση τους, δίνουν φρεσκάδα, δροσιά και ένταση σε πλήθος συνταγών.

Τη συναντάμε σε συνταγές μαγειρικής του Μεξικού, της Ελλάδας, της Ιταλίας, του Μαρόκου, της Τουρκίας κ.α. Ωμή, είναι υπέροχη σε φρουτοσαλάτες, σε σαλάτες με άλλα φυλλώδη λαχανικά, σε σάντουιτς κ.α. Για ωμή κατανάλωση, επιλέγουμε μικρά και τρυφερά φύλλα και βλαστούς. Τα μεγαλύτερα φύλλα μπορείτε να τα βράσετε ή να τα σοτάρετε. Είναι πολύ καλή προσθήκη σε σούπες, ως γαρνιτούρα αλλά και σε σάλτσες. Τα άνθη τα συγκομίζουμε, όταν είναι ”ανοιχτά”, για ομορφιά και άρωμα σε σαλάτες και γαρνιτούρες.

Στη χώρα μας, με τη γλιστρίδα, φτιάχνουμε βραστή σαλάτα με ελαιόλαδο και ξύδι. Εναλλακτικά, την προσθέτουμε ωμή σε χωριάτικες σαλάτες.  Στο Πήλιο τη βράζουν και τη σερβίρουν με σκορδαλιά. Στην Κρήτη, τη Θράκη και τη Μικρασία την κάνουν σαλάτα με γιαούρτι, λάδι, ξίδι και σκόρδο. Σε αρκετές περιοχές την προσθέτουν σε ομελέτες ή στραπατσάδες, σε γιαχνιστά φαγητά (στη σάλτσα του φαγητού) κ.α. Τέλος, μία πολύ παλιά χρήση της γλιστρίδας στην χώρα μας, είναι να την κάνουμε σπιτικό τουρσί.

Η Γλιστρίδα ταιριάζει καλά σε συνταγές που περιέχουν εσπεριδοειδή, γιαούρτι, φέτα, ξηρούς καρπούς, λάχανο και άλλα φυλλώδη λαχανικά, καθώς και με ελιές, σκόρδο, ραπανάκι, αντζούγιες ή άλλα θαλασσινά.

Ως φαρμακευτικό βότανο έχει χρήση στην παραδοσιακή ιατρική, για την υποστήριξη της υγείας της καρδιάς, την υποβοήθηση της πέψης, τη θεραπεία δερματικών προβλημάτων και τη μείωση του κινδύνου καρκίνου και διαβήτη.