Βλίτο άγριο ή τραχύ (8 ΦΥΤΑ)

Βιολογικά φυτά, άγριου Βλίτου ή τραχύ Βλίτου.

Είναι διεθνώς γνωστό ως άγριο Βλίτο ή ως ο Αμάραντος με την κόκκινη ρίζα (Red-root Amaranth). Δεν πρέπει να το συγχέουμε με τον κόκκινο Αμάραντο (Amaranthus cruentus). Είναι ένα εντελώς διαφορετικό φυτό, με καταγωγή από το Μεξικό και την Νικαράγουα.

Το άγριο Βλίτο σχηματίζει φυτό στιβαρό, ζωηρής ανάπτυξης, με φύλλα ωοειδή με μυτερό άκρο, πράσινου και ρόδινου χρώματος. Η ρίζα, που είναι και το χαρακτηριστικό αυτού του Βλίτου, είναι κόκκινου – ροζ χρώματος και αναπτύσσεται βαθιά στο έδαφος. Τα άνθη είναι μικρά, πράσινα και σε ομάδες (ταξιανθίες). Η περίοδος ανθοφορίας ξεκινάει στις αρχές καλοκαιριού και ολοκληρώνεται στις αρχές φθινοπώρου.

Όλο το φυτό είναι βρώσιμο, όμως τα κύρια μέρη του φυτού για βρώση είναι τα φύλλα και οι σπόροι. Τα φύλλα έχουν μία ήπια γλυκάδα, είναι αλμυρά και πικρά. Οι σπόροι έχουν γεύση που θυμίζει αυτήν του καρυδιού.

Πολύ καλή επιλογή για καλλιέργεια από ερασιτέχνες και επαγγελματίες.

Μπορεί να καλλιεργηθεί υπαίθρια και σε μεγάλες γλάστρες.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΥ ΒΛΙΤΟΥ 

Προέλευση ποικιλίας: σε αρκετές περιοχές της νότιας, κεντρικής και βόρειας Αμερικής, όμως μέσω της ανθρώπινης δραστηριότητας έχει μεταφερθεί και σε πολλές άλλες περιοχές του κόσμου.

Καλλιεργείται από: υπάρχουν αρκετές πηγές που αναφέρουν τη χρήση του ως φάρμακο ή τροφή, από τους ιθαγενείς Αμερικάνους και τους προκολομβιανούς πολιτισμούς από την προϊστορική εποχή.  Οι Αζτέκοι καθώς και λαοί άλλων πολιτισμών, κατανάλωναν τα φύλλα και τους σπόρους, έφτιαχναν φάρμακα (κυρίως για το πεπτικό) και μία βαφή, με την οποία έβαφαν το πρόσωπο και το σώμα τους σε διάφορες τελετές. 

Οι δικές μας παρατηρήσεις: είναι πολύ ανθεκτικό φυτό και καλά προσαρμοσμένο στις συνθήκες της χώρας μας. Μπορείτε να το καλλιεργήσετε εύκολα στην άκρη του κήπου σας ή σε μία γλάστρα. Αγαπημένη καλοκαιρινή σαλάτα, γέμιση για σπιτική τραγανιστή πίτα και τόσα άλλα από αυτό το θρεπτικό λαχανικό.

Πού μπορεί να καλλιεργηθεί στη χώρα μας: σε όλη την Ελλάδα, την άνοιξη και το καλοκαίρι. Στη χώρα μας, το συναντάμε άγριο σε περιοχές με υψόμετρο από 0 έως 200 μέτρα. Ιδανικές θερμοκρασίες για την ανάπτυξη του Βλίτου είναι πάνω από τους 20°C (21 έως 35°C την ημέρα και πάνω από τους 15°C την νύχτα). Τα όρια αντοχής χαμηλής θερμοκρασίας είναι οι 4°C. 

Ιδανική εποχή μεταφύτευσης; αρχές – μέσα – τέλος της άνοιξης (ανάλογα με την περιοχή καλλιέργειας)

Ύψος φυτού: έως 90 εκατοστά

Χρώμα φύλλων: σκούρο πράσινο με μικρές κόκκινες αποχρώσεις

Διάρκεια ζωής του φυτού: ετήσιο

Γεύση: τα νεαρά φύλλα του άγριου Βλίτου έχουν μία ήπια γλυκάδα, που θυμίζει αυτήν του σπανακιού. Σε γενικές γραμμές, η γεύση είναι πικρή, αλμυρή, με μία νότα γλυκάδας. Οι σπόροι του έχουν γεύση που θυμίζει αυτήν του καρυδιού και άλλων ξηρών καρπών.

Βράβευση ποιότητας ποικιλίας:  –

Μεταφύτευση – πρώτη συγκομιδή: 40 – 60 ημέρες (ανάλογα με την εποχή και τις συνθήκες κατά την διάρκεια της καλλιέργειας)

Κατάλληλο για επαγγελματική καλλιέργεια; ΝΑΙ

Κατάλληλο για οικιακό λαχανόκηπο; ΝΑΙ

Απόδοση (παραγωγικότητα): πολύ παραγωγικό

Συσκευασία για ερασιτέχνες: δισκάκι των 8 φυτών

Συσκευασία για επαγγελματίες: δίσκος 228 φυτών (κατόπιν συνεννόησης)

Πιστοποίηση βιολογικών φυτών – φορέας: ΔΗΩ

Έλεγχος φυτοϋγείας: ΚΕΠΠΥΕΛ Γιαννιτσών

ΟΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΜΑΣ

Οικογένεια: Amaranthaceae

Επιστημονική ονομασία: Amaranthus retroflexus L.

Καταγωγή του άγριου Βλίτου: σε αρκετές περιοχές της νότιας, κεντρικής και βόρειας Αμερικής, όμως μέσω της ανθρώπινης δραστηριότητας έχει μεταφερθεί και σε πολλές άλλες περιοχές του κόσμου.

Άλλες ονομασίες: Αγριόβλητο, Βλίτο τραχύ, Βλήτο, Γλύντρο

Διεθνείς ονομασίες: Red-root Amaranth, Redroot Pigweed, Pigweed Amaranth, Tumbleweed, Amarante à racine rouge, Papegaaiekruid, Quelite quintonil

Απαιτήσεις του άγριου Βλίτου σε έδαφος: είναι φυτό πολύ χαμηλών απαιτήσεων, που μπορεί να αναπτυχθεί σε ποικιλία εδαφών. Ιδανικά εδάφη για την καλλιέργεια του είναι αυτά που στραγγίζουν καλά, μέσης σύστασης, με ιδανικό pΗ από 6 έως 7 (μπορεί να ανεχθεί εδάφη με pH από 4 έως 8).

Λίπανση: καλό θα είναι, για να γίνει ολοκληρωμένη λίπανση, πριν από οποιαδήποτε ενέργεια σας να προχωρήσετε σε ανάλυση εδάφους. Είναι μία απλή και οικονομική μέθοδος. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας και να σας δώσουμε όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες. Σε γενικές γραμμές θα λέγαμε, ότι στην καλλιέργεια του άγριου Βλίτου πρέπει να δοθεί προσοχή στην επάρκεια οργανικής ουσίας στο έδαφος.

Αποστάσεις φύτευσης:  25 – 35 εκ. μεταξύ των φυτών πάνω στην γραμμή καλλιέργειας και 50 – 70 εκ. μεταξύ των γραμμών καλλιέργειας (η απόσταση του διαδρόμου, μεταξύ των φυτών).

Καλλιέργεια του άγριου Βλίτου σε γλάστρες ή δοχεία: Η καλλιέργεια του άγριου Βλίτου σε δοχεία ή γλάστρες, θεωρείται σχετικά εύκολη, εάν ακολουθήσετε μερικούς βασικούς κανόνες. α) οι γλάστρες ή τα δοχεία που θα καλλιεργήσετε το άγριο Βλίτο πρέπει να έχουν βάθος τουλάχιστον 20 – 30 εκ. και η διάμετρος τους στο επάνω μέρος να είναι τουλάχιστον  30 εκ. Πρέπει να προσέξετε, ώστε οι οπές στράγγισης στη βάση τους να είναι καλά ανοιχτές ή να ανοίξετε και άλλες, ώστε το νερό του ποτίσματος να στραγγίζει καλά από το υπόστρωμα. β) επιλέξτε βιολογικό υπόστρωμα για καλλιέργεια φυλλωδών λαχανικών (μαρούλι, ρόκα κ.α.). Αποφύγετε αυτά που έχουν σβόλους ή πέτρες, γιατί θα εμποδίσουν τον σχηματισμό των ριζών. Εάν έχετε δικό σας υπόστρωμα π.χ. από κομποστοποίηση και είναι καλά απολυμασμένο, κοσκινίστε το καλά και ”σπάστε” με τα χέρια σας τυχόν σβόλους, όταν το τοποθετήσετε στη γλάστρα. γ) αφού γεμίσουμε τις γλάστρες μας με το υπόστρωμα, ανοίγουμε με το χέρι μας τρύπες για να φυτέψουμε τα φυτά του άγριου Βλίτου. Τοποθετούμε τα φυτά στο υπόστρωμα και τα σκεπάζουμε με προσοχή, ώστε η ρίζα του φυτού να είναι όλη μέσα στο υπόστρωμα. Ποτίζουμε ελαφρά γύρω από κάθε φυτό. Σε κάθε γλάστρα με διάμετρο 30 εκ. τοποθετούμε 2 – 3  φυτά. δ) διατηρείστε το υπόστρωμα της γλάστρας σταθερά υγρό, με μικρές ποσότητες νερού καθ΄ όλη την διάρκεια της καλλιέργειας. ζ) τοποθετήστε τις γλάστρες σας σε σημείο με αρκετή ηλιοφάνεια (6 – 8 ώρες την ημέρα). Όταν οι θερμοκρασίες της άνοιξης αυξηθούν, μεταφέρετε τις γλάστρες σας σε ημι-σκιερή θέση.

Ποτίσματα στο άγριο Βλίτο: έχει πολύ μεγάλη αντοχή στις ξερικές συνθήκες. Όμως, σε συνθήκες παρατεταμένης ξηρασίας είναι πολύ πιθανό τα φυτά να ανθίσουν πρόωρα και η ποιότητα τους να υποβαθμιστεί. Σε ανοιξιάτικες καλλιέργειες, είναι πιθανό το νερό της βροχής να καλύψει τις ανάγκες του φυτού σε ποτίσματα. Τέλος άνοιξης και καλοκαίρι, είναι καλό να ποτίζουμε τα φυτά του άγριου Βλίτου για να διατηρούνται παραγωγικά και ποιοτικά.

Ποτίστε τα φυτά πρωινές ή απογευματινές ώρες, με φειδώ και με μικρούς όγκους νερού. Δεν πρέπει να ”λιμνάζει” το νερό του ποτίσματος γύρω από τα φυτά, γιατί είναι πολύ πιθανό να δημιουργηθούν συνθήκες σήψης των ριζών του φυτού. Ως μέθοδο άρδευσης επιλέξτε αυτήν της σταγόνας (στάγδην άρδευση).

Άλλες εργασίες: α) βοτάνισμα ή σκάλισμα αγριόχορτων, β) έλεγχος για εχθρούς και ασθένειες, γ) κόψιμο κορυφής (κορφολόγημα): όταν τα φυτά φτάσουν σε ύψος 40 – 50 εκατοστών, κόβουμε την κορυφή τους με το χέρι, ώστε να τα οδηγήσουμε να σχηματίσουν πυκνότερο φύλλωμα.

Πώς και πότε γίνεται η συγκομιδή του άγριου Βλίτου; περίπου 40 – 60 ημέρες μετά τη μεταφύτευση των φυτών άγριου Βλίτου, μπορεί να ξεκινήσει η συγκομιδή. Η συγκομιδή γίνεται διαδοχικά και σε ”χέρια”. Με ένα ψαλίδι κόβουμε όλο το φυτό 15 – 20 εκατοστά από το έδαφος. Αφήνουμε το υπόλοιπο φυτό με τα φύλλα του, ώστε να μπορέσει να συνεχίσει να μεγαλώνει. Με την ανάλογη φροντίδα και τα ποτίσματα, είναι πιθανό να πάρουμε έως και 10 συγκομιδές.

Η καλύτερη ώρα για τη συγκομιδή του άγριου Βλίτου είναι το πρωί.

Διατήρηση και αποθήκευση: το άγριο Βλίτο μαραίνεται εύκολα. Μετά τον σχολαστικό καθαρισμό, στραγγίζετε πολύ καλά τα βλίτα και τα τοποθετείτε σε σακουλάκια στη συντήρηση του ψυγείου, όπου μπορούν να διατηρηθούν για 3 – 4 ημέρες.

Προετοιμασία πριν την κατανάλωση: 1) Αφαιρείτε τα φυλλαράκια που δεν έχουν ζωηρό πράσινο χρώμα, όπως και αυτά που έχουν κιτρινίσει, μαυρίσει ή έχουν τρύπες από κάποιο έντομο. 2) Κόβετε τους σκληρούς μίσχους και κρατάτε τα τρυφερά τμήματα του χόρτου. 3) Γεμίζετε μία λεκάνη με κρύο νερό και προσθέτετε αλάτι και ελάχιστο ξίδι. Βυθίζετε τα χόρτα στη λεκάνη, τα ξεπλένετε και μετά τα στραγγίζετε. Επαναλαμβάνετε σχολαστικά την ίδια διαδικασία με φρέσκο νερό, μέχρι να μην υπάρχει κάποιο ίχνος από χώμα ή ξένες ύλες (κλαδάκια κ.α.). Μετά, τα μαγειρεύετε όπως εσείς επιθυμείτε.

Προσβολές από έντομα: Αφίδες, Κάμπιες (Προντένια, Πράσινο σκουλίκι κ.α.), πιθανή προσβολή από Λυριόμυζα

Προσβολές από μύκητες – βακτήρια: Πύθιο, Βοτρύτης

Προσβολές από ιώσεις: –

ΘΡΕΠΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΥ ΒΛΙΤΟΥ

Τα βλίτα είναι πολύτιμη πηγή βιταμινών C, A, και Κ, φυλλικού οξέος, καθώς και βασικών μετάλλων όπως το ασβέστιο, ο σίδηρος, το κάλιο και το μαγνήσιο. Έχουν χαμηλές θερμίδες, είναι πλούσια σε φυτικές ίνες και προσφέρουν αντιοξειδωτική δράση, υποστηρίζοντας την υγεία των οστών και την καλή λειτουργία του εντέρου. Ωστόσο, περιέχουν οξαλικά άλατα και πρέπει να καταναλώνονται με προσοχή από άτομα με νεφρικά προβλήματα. 

Το νερό βρασμού του άγριο Βλίτου και γενικά των Βλίτων πρέπει να πετιέται και να μην καταναλώνεται, γιατί υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να περιέχει τοξικές ενώσεις.

ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΥ ΒΛΙΤΟΥ

Όλο το φυτό είναι βρώσιμο, όμως τα κύρια μέρη του φυτού για βρώση είναι τα φύλλα και οι σπόροι. Τα φύλλα έχουν μία ήπια γλυκάδα, είναι αλμυρά και πικρά. Οι σπόροι έχουν γεύση που θυμίζει αυτήν του καρυδιού.

Καταναλώνεται ως λαχανικό, σε διάφορα μέρη του κόσμου. Στην Ινδία, με άγρια Βλίτα φτιάχνουν το Thoran, ένα φημισμένο πιάτο της πολιτείας Kerala. Στο Μεξικό, είναι γνωστό ως Quelite quintonil και το προσθέτουν σε σούπες, στιφάδο, Tacos ή ως γαρνιτούρα. Στη χώρα μας, μία αγαπημένη καλοκαιρινή σαλάτα είναι η βραστή σαλάτα άγριου Βλίτου, με ελαιόλαδο και λεμόνι. Επίσης, μπορείτε να τα καταναλώσετε τσιγαριστά, γιαχνιστά, σε πίτες ή και ωμά σε χωριάτικη σαλάτα. Στα Άγραφα, μετά το βράσιμο, τα σοτάρουν σε ελαιόλαδο και σκόρδο. Σε πολλές περιοχές, είναι γέμιση σε νόστιμες σπιτικές πίτες ή είναι υλικό σε φαγητά γιαχνί με άλλα λαχανικά.

Οι σπόροι είναι πολύ θρεπτικοί και μετά από καβούρδισμα, μπορούν να προστεθούν σε αλεύρι για αρωματισμό ψωμιών. Επίσης, μπορούν να προστεθούν ολόκληροι σε σούπες ή σαλάτες. Όπως αναφέραμε και παραπάνω, η γεύση τους θυμίζει αυτήν του καρυδιού και γίνεται πιο έντονη, μετά από θερμική επεξεργασία.

Τα άγρια Βλίτα συνδυάζονται καλά σε συνταγές που περιέχουν: πατάτες, κολοκυθάκια, τομάτα, φέτα, κρεμμύδι, σκόρδο, ψάρια, ξινομυζήθρα, ελιές, κατσίκι, λιαστή ντομάτα, αμπελοφάσουλα κ.α.