Πανσές Άγριος (8 ΦΥΤΑ)

Βιολογικά φυτά, άγριου Πανσέ ή Βιόλας της τρίχρωμης.

Ο άγριος Πανσές (Viola tricolor), φύεται άγριος σε αρκετές περιοχές της χώρας, κυρίως σε ημιορεινές και ορεινές περιοχές της βόρειας Ελλάδας. Πληθυσμοί του φυτού έχουν καταγραφεί σε βοσκοτόπους, στις άκρες του δάσους, σε υψόμετρα από 800 έως 2.300 μέτρα.

Ετήσιο φυτό, ύψους έως 30 εκατοστά. Τα φύλλα σχηματίζονται εναλλάξ στους βλαστούς. Τα φύλλα της βάσης έχουν σχήμα καρδιάς ή είναι ωοειδή, ενώ αυτά της κορυφής έχουν σχήμα λόγχης ή είναι ελλειπτικά. Τα άνθη είναι μικρού μεγέθους, διαμέτρου έως 2.5 εκατοστά. Το άνθος αποτελείται από 5 πέταλα που είναι άνισα μεταξύ τους και διατεταγμένα σε τρία επίπεδα. Τα δύο επάνω πέταλα: είναι συνήθως τα μεγαλύτερα, έχουν στρογγυλεμένο σχήμα και επικαλύπτουν ελαφρώς το ένα το άλλο. Τα δύο πλευρικά πέταλα: είναι τοποθετημένα οριζόντια ή με ελαφριά κλίση προς τα κάτω και συχνά διαθέτουν μικρές “τρίχες” στη βάση τους (που βοηθούν στην επικονίαση). Το κάτω πέταλο: Είναι το πιο πλατύ και διαθέτει στη βάση του μια χαρακτηριστική προεξοχή που μοιάζει με “σακούλι”, στο οποίο αποθηκεύεται το νέκταρ. Η περίοδος ανθοφορίας του άγριου Πανσέ στην Ελλάδα είναι από τον Μάρτιο έως τον Ιούνιο και από τον Οκτώβριο έως τον Μάιο. 

Τα νεαρά φύλλα και τα άνθη του άγριου Πανσέ είναι βρώσιμα. 

Ιδανική ποικιλία για καλλιέργεια από ερασιτέχνες κηπουρούς και επαγγελματίες αγρότες.

Μπορεί να καλλιεργηθεί υπαίθρια και σε μεγάλες γλάστρες.

 

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΥ ΠΑΝΣΕ 

Προέλευσης ποικιλίας: Γαλλία

Καλλιεργείται από: αρχές – μέσα 18ου αιώνα

Οι δικές μας παρατηρήσεις: ένα από τα πιο δημοφιλή καλλωπιστικά λουλούδια παγκοσμίως. Φυτό μικρών απαιτήσεων, γρήγορης ανάπτυξης, με πολύ όμορφα άνθη. Όλες οι εποχές του έτους είναι ιδανικές για την καλλιέργεια του, εκτός από το καλοκαίρι. Τα άνθη, εκτός από καλλωπιστική χρήση, είναι βρώσιμα και μπορείτε να τα προσθέσετε σε σαλάτες, στη ζαχαροπλαστική κ.α.

Πού μπορεί να καλλιεργηθεί στη χώρα μας: σε όλη την Ελλάδα, όταν οι θερμοκρασίες είναι κατάλληλες για την ανάπτυξη του. Στη νότια Ελλάδα και σε περιοχές με ήπιες θερμοκρασίες τον χειμώνα και με υψηλές θερμοκρασίες το καλοκαίρι, η ιδανική εποχή είναι το φθινόπωρο. Αυτό οφείλεται στο ότι η ανθοφορία θα ξεκινήσει τον χειμώνα και θα διαρκέσει μέχρι το τέλος της άνοιξης (όταν οι θερμοκρασίες αυξηθούν). Στη βόρεια Ελλάδα και σε περιοχές με ηπειρωτικό κλίμα, η καλύτερη εποχή είναι αρχές με μέσα της άνοιξης. Σε όλες τις περιπτώσεις, η καλλιέργεια μπορεί να γίνει και το φθινόπωρο και την άνοιξη. Ωστόσο, πρέπει να γνωρίζουμε ότι η ανθοφορία θα έχει διαφορετική διάρκεια. Η ιδανική θερμοκρασία για την ανάπτυξη του άγριου Πανσέ είναι από 7°C έως 18°C, με την θερμοκρασία ημέρας να κυμαίνεται από 15°C έως 18°C και της νύχτας από 5°C έως 10°C. Η μέγιστη θερμοκρασία αντοχής του φυτού είναι οι 27°C και η ελάχιστη οι – 10°C.

Ιδανική εποχή μεταφύτευσης; α) αρχές – μέσα της άνοιξης, β) αρχές – τέλος φθινοπώρου

Ύψος φυτού: 15 έως 30 εκατοστά (ανάλογα με τις συνθήκες και τη γονιμότητα του εδάφους)

Χρώμα φύλλων: πράσινο

Χρώμα άνθους: μωβ ή βιολετί, άσπρο ή απαλό κρεμ και κίτρινο ή χρυσό

Διάρκεια ζωής του φυτού: συνήθως ετήσιο. Σε περιοχές με ιδανικές συνθήκες, είναι διετές ή τριετές, όμως η ανθοφορία μειώνεται πολύ μετά το πρώτο έτος καλλιέργειας.

Γεύση: α) Τα νεαρά φύλλα: έχουν γεύση που θυμίζει αυτήν του σπανακιού, με μία πολύ ήπια γλυκάδα. Καταναλώνονται ωμά σε σαλάτες ή μαγειρεμένα, σε μικρές ποσότητες, σε σούπες και η χρήση τους στην κουζίνα είναι περιορισμένη. β) Άνθη: η πρώτη αίσθηση είναι ελαφρώς γλυκιά και απαλή. Πολλοί περιγράφουν τη γεύση τους ως παρόμοια με αυτήν του πράσινου μπιζελιού ή του νεαρού σπανακιού. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε σαλάτες, ως γαρνιτούρα, ως διακοσμητικά σε πιάτα, στη ζαχαροπλαστική κ.α.

Βράβευση ποιότητας ποικιλίας:  –

Μεταφύτευση – συγκομιδή: η πρώτη συγκομιδή των ανθέων ξεκινάει 35 – 45 ημέρες από τη μεταφύτευση των φυτών στο έδαφος ή στη γλάστρα

Κατάλληλη για επαγγελματική καλλιέργεια; ΝΑΙ

Κατάλληλη για οικιακό λαχανόκηπο; ΝΑΙ

Απόδοση (παραγωγικότητα): πολύ παραγωγικό

Συσκευασία για ερασιτέχνες: δισκάκι των 8 φυτών

Συσκευασία για επαγγελματίες: 228 φυτών (κατόπιν συνεννόησης)

Πιστοποίηση βιολογικών φυτών – φορέας: ΔΗΩ

Έλεγχος φυτοϋγείας: ΚΕΠΠΥΕΛ Γιαννιτσών

 

ΟΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΜΑΣ

Οικογένεια: Violaceae

Επιστημονική ονομασία: Viola tricolor L.

Καταγωγή του άγριου Πανσέ: είναι γηγενές φυτό της Ευρώπης, της Δυτικής Ασίας και της Βόρειας Αφρικής. Η φυσική του περιοχή εκτείνεται από την Ισλανδία και τη Σκανδιναβία έως τη Μεσόγειο (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας), αλλά και ανατολικά προς τη Σιβηρία και το Ιράν. Έχει εισαχθεί και εγκλιματιστεί πλήρως στη Βόρεια Αμερική (ΗΠΑ και Καναδάς) και σε μέρη της Ωκεανίας (Νέα Ζηλανδία).

Άλλες ονομασίες: Ίον το τριχνούν, Bιόλα η τρίχρωμη

Διεθνείς ονομασίες: Wild Pansy, Johnny Jump up, Pensée, Pensée sauvage, Pensamiento, Suspiro, Viola del pensiero, Amor-perfeito, Stiefmütterchen, Wildes Stiefmütterchen, Driekleurig viooltje, Wilde pensee, Анютины глазки, Styvmorsviol, Háromszínű árvácska, Hercai menekşe, (三色堇), Llysiau’r Drindod

Ιστορικά στοιχεία και παραδόσεις για τον άγριο Πανσέ: σύμφωνα με τον μύθο, ο Δίας ερωτεύτηκε την Ιώ. Για να την προστατεύσει από τη ζήλια της Ήρας, τη μεταμόρφωσε σε αγελάδα. Προκειμένου να τρέφεται με την καλύτερη τροφή, διέταξε τη Γη να βγάλει αυτά τα όμορφα λουλούδια προς τιμήν της, δίνοντάς τους το όνομά της (Viola από το όνομα Ιώ).

Ο Όμηρος αναφέρει, ότι οι Αθηναίοι χρησιμοποιούσαν τις βιόλες για να “καταπραΰνουν τον θυμό”. Από τον 16ο αιώνα, χρησιμοποιούνταν συστηματικά για δερματικές παθήσεις, επιληψία, άσθμα και αναπνευστικά προβλήματα. Στη λαϊκή ιατρική ονομαζόταν “Heartsease” (ανακούφιση της καρδιάς), καθώς πίστευαν ότι θεραπεύει τον πόνο του έρωτα και τις καρδιακές παθήσεις.

Το όνομα “Pansy” προέρχεται από τη γαλλική λέξη pensée (σκέψη), καθώς το λουλούδι θεωρούνταν σύμβολο της ανάμνησης και της σκέψης προς το αγαπημένο πρόσωπο.

Γενικά στοιχεία για τον άγριο Πανσέ: στην χώρα μας, υπάρχουν αρκετά είδη και υποείδη άγριου Πανσέ, από τα οποία πολλά είναι ενδημικά (υπάρχουν μόνο σε μια περιοχή της Ελλάδας και πουθενά αλλού στον κόσμο). Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν η Μακεδονική Βιόλα (Viola tricolor subsp. macedonica) και η Βιόλα της Θάσου (Viola thasia W. Becker).

Ο άγριος Πανσές, εκτός από ένα όμορφο λουλούδι κήπου, τα τελευταία χρόνια, αποτελεί και ένα βασικό συστατικό στη βιομηχανία καλλυντικών, τροφίμων, φαρμάκων κ.α.

Απαιτήσεις του άγριου Πανσέ σε έδαφος: αποδίδει καλύτερα σε εδάφη γόνιμα, που στραγγίζουν καλά. Το φυτό ευδοκιμεί σε εδάφη με ελαφρώς όξινο έως ουδέτερο pH, συνήθως μεταξύ 5,4 και 7,4. Η ιδανική τιμή για μέγιστη απορρόφηση θρεπτικών συστατικών εντοπίζεται συχνά στο εύρος 6,0 έως 6,5.

Λίπανση: καλό θα είναι, για να γίνει ολοκληρωμένη λίπανση, πριν από οποιαδήποτε ενέργεια σας να προχωρήσετε σε ανάλυση εδάφους. Είναι μια απλή και οικονομική μέθοδος. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας και να σας δώσουμε, όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες. Σε γενικές γραμμές θα αναφέρουμε, ότι η προσθήκη λιπασμάτων πρέπει να ήπια και ισορροπημένη. Η προσθήκη βιολογικών λιπασμάτων από ορυκτά και η βιολογική κοπριά κότας, είναι πιθανό να καλύψουν τις ανάγκες του φυτού σε θρεπτικά στοιχεία.

Η προσθήκη Αζωτούχων λιπασμάτων πρέπει να γίνεται με πολλή προσοχή ή να αποφεύγεται, γιατί θα δημιουργηθούν αδύναμα φυτά με μειωμένη ανθοφορία.

Αποστάσεις φύτευσης: 15 – 20 εκ. μεταξύ των φυτών πάνω στη γραμμή καλλιέργειας και 30 – 40 εκ. μεταξύ των γραμμών καλλιέργειας (η απόσταση του διαδρόμου, μεταξύ των φυτών).

Καλλιέργεια του άγριου Πανσέ, σε γλάστρες ή δοχεία: α) Οι γλάστρες ή τα δοχεία που θα καλλιεργήσετε τον άγριο Πανσέ, πρέπει να έχουν βάθος τουλάχιστον 15 – 20 εκ. και η διάμετρος τους στο επάνω μέρος να είναι τουλάχιστον 20 – 30 εκ. Πρέπει να προσέξετε, ώστε οι οπές στράγγισης στη βάση τους να είναι καλά ανοιχτές ή να ανοίξετε και άλλες, ώστε το νερό του ποτίσματος να στραγγίζει καλά από το υπόστρωμα. β) Επιλέξτε βιολογικό υπόστρωμα για καλλιέργεια ανθέων. Αποφύγετε αυτά που έχουν σβόλους ή πέτρες, γιατί θα εμποδίσουν τον σχηματισμό των ριζών. Εάν έχετε δικό σας υπόστρωμα π.χ. από κομποστοποίηση και είναι καλά απολυμασμένο, κοσκινίστε το καλά και ”σπάστε” με τα χέρια σας τυχόν σβόλους, όταν το τοποθετείτε στην γλάστρα. γ) Αφού γεμίσετε τις γλάστρες σας με το υπόστρωμα, ανοίξτε με τα χέρια σας τρύπες, για να φυτέψετε τα φυτά του άγριου Πανσέ. Τοποθετήστε τα φυτά στο υπόστρωμα και σκεπάστε τα με προσοχή, ώστε η ρίζα του φυτού να είναι όλη μέσα στο υπόστρωμα. Ποτίστε ελαφρά, γύρω από κάθε φυτό. Σε κάθε γλάστρα, με διάμετρο 20 – 30 εκ. τοποθετούμε 2 – 3 φυτά. δ) Διατηρείστε το υπόστρωμα της γλάστρας σταθερά υγρό, με μικρές ποσότητες νερού, καθ΄ όλη τη διάρκεια της καλλιέργειας. ζ) Τοποθετήστε τις γλάστρες σας σε ημισκιερό σημείο, ιδιαίτερα στα πρώτα στάδια ανάπτυξης του φυτού. Όταν τα φυτά ριζώσουν, μπορείτε να τα μεταφέρετε σε ηλιόλουστη θέση (σε πολύ θερμά κλίματα, η μερική σκιά το απόγευμα μπορεί να είναι ευεργετική).

ΣΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΟΧΗΣ: 1) Κάθε 20 – 30 ημέρες, μπορείτε να προσθέσετε στη γλάστρα, ένα ήπιο υγρό, βιολογικό λίπασμα (π.χ. υγρά φύκια ή βιολογικά υγρά λιπάσματα ανθοφορίας). 2) Αφαιρέστε τα μαραμένα άνθη, για να ενθαρρύνετε τη συνεχή παραγωγή νέων λουλουδιών. 3) Ποτίστε στη βάση του φυτού, αποφεύγοντας να βρέξετε τα φύλλα, για να προλάβετε μυκητολογικές ασθένειες.

Ποτίσματα στον άγριο Πανσέ: είναι ένα φυτό που προτιμά το έδαφος να είναι ελαφρώς υγρό αλλά ποτέ μουλιασμένο. Η σωστή διαχείριση του ποτίσματος είναι ζωτικής σημασίας, καθώς είναι φυτό ευαίσθητο στη σήψη των ριζών.

Άλλες εργασίες: α) βοτάνισμα ή σκάλισμα αγριόχορτων, β) έλεγχος για εχθρούς και ασθένειες, γ) η αφαίρεση των μαραμένων ανθέων, ενθαρρύνει την ανάπτυξη νέων τρυφερών φύλλων, δ) κορφολόγημα: για να προωθήσετε τη θαμνώδη και συμπαγή ανάπτυξη, κόψτε με το χέρι σας ή με ένα ψαλίδι τις κορυφές των νεαρών βλαστών, μετά την ολοκλήρωση της ανθοφορίας

Πως και πότε γίνεται η συγκομιδή του άγριου Πανσέ: όταν τα άνθη του άγριου Πανσέ, σχηματιστούν καλά (έχουν ”ανοίξει” και έχουν ζωηρά χρώματα), τότε μπορεί να ξεκινήσει η συγκομιδή τους και να χρησιμοποιηθούν ως βρώσιμα άνθη (σε σαλάτες, ζαχαροπλαστική κ.α.). Η συγκομιδή μπορεί να ξεκινήσει τις πρωινές ώρες και όταν η υγρασία έχει υποχωρήσει από τα φύλλα. Με ένα ψαλίδι, κόβουμε κάτω από τη βάση του άνθους (μαζί με 1 – 2 εκατοστά μίσχου). Τοποθετήστε τα άνθη προσεκτικά σε ένα ρηχό καλάθι ή σε ένα δοχείο, χωρίς να τα πιέζετε το ένα πάνω στο άλλο, γιατί τα πέταλα είναι εξαιρετικά ευαίσθητα και τσαλακώνονται εύκολα. Στην Ελλάδα, τα άνθη του άγριου Πανσέ τα συγκομίζουμε σε 2 εποχές, α) Μάρτιο – Ιούνιο και β) Οκτώβριο – Μάιο (ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες).

Προετοιμασία πριν την κατανάλωση: αμέσως μετά τη συγκομιδή, τα άνθη πρέπει να καθαριστούν και να ετοιμαστούν για χρήση στη μαγειρική και τη ζαχαροπλαστική. α) Τοποθετούμε τα άνθη σε ένα δοχείο με δροσερό νερό και τα ανακινούμε απαλά για να καθαρίσουν από σκόνες ή άλλες ξένες ύλες, β) ακολουθεί το στέγνωμα τους σε μια πετσέτα ή σε χαρτί κουζίνας.

Διατήρηση και αποθήκευση: χρησιμοποιήστε ένα καθαρό, αεροστεγές πλαστικό δοχείο. Τοποθετήστε μια ελαφρώς υγρή χαρτοπετσέτα στον πάτο του δοχείου και βάλτε τα άνθη από πάνω. Αυτό βοηθά στη διατήρηση της υγρασίας και αποτρέπει το μαρασμό. Αποφύγετε να αποθηκεύσετε τα άνθη κοντά σε φρούτα και λαχανικά, καθώς αυτά εκπέμπουν αέριο αιθυλένιο, το οποίο επιταχύνει το μαρασμό των λουλουδιών. Σε αυτές τις συνθήκες, θα διατηρηθούν 2 – 3 ημέρες.  β) Κατάψυξη ανθέων σε παγάκια: οι πιο βολικές παγοθήκες είναι αυτές από σιλικόνη. Γεμίζουμε την παγοθήκη μέχρι με τη μέση. Σε κάθε θήκη, βάζουμε 2 – 3 άνθη και την τοποθετούμε στην κατάψυξη για 20 – 30 λεπτά. Μόλις αρχίσουν να παγώνουν (σε 20 – 30 λεπτά), τις αφαιρούμε και τις γεμίζουμε με νερό μέχρι πάνω. Τις επιστρέφουμε ξανά στην κατάψυξη, μέχρι να παγώσουν τελείως. Με αυτόν τον τρόπο, του σταδιακού γεμίσματος και παγώματος των ανθέων, το τελικό αποτέλεσμα είναι πολύ όμορφο.

Προσβολές από έντομα – ζώα: Αφίδες, Σαλιγκάρια και Γυμνοσάλιαγκες, Τετράνυχος, Θρίπες (κυρίως, Θρίπας της Καλιφόρνιας και Θρίπας του κρεμμυδιού), Κάμπιες (π.χ. Καραφατμέ κ.α.)

Προσβολές από μύκητες – βακτήρια: Ωίδιο, Περονόσπορος, Κερκόσπορα, Αλτερνάρια, Πύθιο, Ριζοκτόνια

Προσβολές από ιώσεις: Ιός του Κηλιδωτού Μαρασμού της Τομάτας, Ιός του Μωσαϊκού του Αγγουριού, Ιός του  Μωσαϊκού του Καπνού

 

ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΥ ΠΑΝΣΕ 

Χρήσεις στη γαστρονομία: ο άγριος Πανσές αποτελεί ένα από τα πιο δημοφιλή βρώσιμα άνθη στη σύγχρονη γαστρονομία. Διακόσμηση και Γαρνίρισμα: Προστίθενται ολόκληρα άνθη σε πράσινες σαλάτες ή σαλάτες με φρούτα. Διακοσμούν πλατό τυριών, αλλαντικών και άλλων ορεκτικών. Τοποθετούνται πάνω σε τούρτες, cupcakes, παγωτά και sorbet. Ζαχαρωμένα Άνθη: Τα πέταλα αλείφονται με ασπράδι αυγού και πασπαλίζονται με ζάχαρη. Αφού στεγνώσουν, γίνονται σκληρά και τραγανά. Χρησιμοποιούνται ως  διακοσμητικά σε είδη ζαχαροπλαστικής. 

Καλλωπιστική – κηπουρική χρήση: εξαιρετικά δημοφιλές φυτό, εύκολο στην καλλιέργεια του. Καλλιεργείται σχεδόν σε όλες τις χώρες του κόσμου.

Βιομηχανία Εκχυλισμάτων: Η αγορά εκχυλίσματος Viola tricolor παρουσιάζει σημαντική ανάπτυξη, με την αξία του να υπολογίζεται στα 412,7 εκατομμύρια δολάρια το 2024 και αναμένεται να φτάσει τα 710,8 εκατομμύρια δολάρια έως το 2033. Η καλλιέργεια για την παραγωγή της πρώτης ύλης (ξηρή δρόγη) πραγματοποιείται κυρίως στην Ευρώπη (ιδιαίτερα στην Πολωνία, τη Γερμανία και την Γαλλία).

Τομέας Βρώσιμων Ανθέων: Ο άγριος Πανσές είναι ένα από τα κύρια είδη στην παγκόσμια αγορά βρώσιμων ανθέων.