Μποράγκο ή Μπουράντζα (8 ΦΥΤΑ)

Προέλευση ποικιλίας: η ευρύτερη περιοχή της Μεσόγειου

Καλλιεργείται από: oι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι το χρησιμοποιούσαν για τις τονωτικές και φαρμακευτικές του ιδιότητες. Κατά τον Μεσαίωνα, το μποράγκο ήταν βασικό συστατικό στους κήπους των μοναστηριών και χρησιμοποιούνταν σε διάφορα θεραπευτικά σκευάσματα σε όλη την Ευρώπη.

Οι δικές μας παρατηρήσεις: ένα υπέροχο φυτό, με εντυπωσιακά άνθη και πολλές χρήσεις. Η καλλιέργεια του δεν είναι και η πιο εύκολη και εάν το παρακάνετε με το πότισμα ή την λίπανση, το πιθανότερο είναι να αποτύχει. Γενικά, θέλει μια προσοχή στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, κυρίως στο πρώτο στάδιο μετά τη μεταφύτευση. Όταν εγκατασταθεί στην γλάστρα ή στο έδαφος, σταδιακά πρέπει να το σκληραγωγήσετε. Για εμάς αποτελεί ένα πολύ χρήσιμο φυτό, τόσο στη βιολογική καλλιέργεια όσο και στους κήπους. Επίσης, αξιοποιείται και ως τροφή.

Πού μπορεί να καλλιεργηθεί στη χώρα μας: σε όλη την Ελλάδα, όταν οι συνθήκες είναι κατάλληλες για την ανάπτυξη του. Οι ιδανικές θερμοκρασίες για την ανάπτυξη του είναι από τους  15°C έως 27°C, με ελάχιστη τους 4°C και μέγιστη τους 40°C.

Ιδανική εποχή μεταφύτευσης; αρχές – μέσα άνοιξης και αρχές – μέσα φθινοπώρου. Σε περιοχές με ήπιες θερμοκρασίες (νότια Ελλάδα), η καλλιέργεια του μπορεί να γίνει και τον χειμώνα. Σε περιοχές με παγετούς, η καλλιέργεια ξεκινάει συνήθως στα μέσα της άνοιξης και ολοκληρώνεται το καλοκαίρι.

Ύψος φυτού: 30 έως 90 εκατοστά (μ.ο. 40 – 60 εκατοστά)

Χρώμα φύλλων: γκρίζο πράσινο

Διάρκεια ζωής του φυτού: ετήσιo

Γεύση: α) Φύλλα: η γεύση των φύλλων του μποράγκου περιγράφεται συχνά ως δροσερή και ελαφρώς αλμυρή, με έντονο άρωμα που θυμίζει αγγούρι. Αυτός είναι και ο λόγος που σε κάποιες περιοχές το φυτό ονομάζεται «Αγγουρίτσα». Τα νεαρά φύλλα είναι πιο τρυφερά και έχουν πιο καθαρή γεύση αγγουριού, αποτελώντας ιδανική επιλογή για ωμή κατανάλωση σε σαλάτες ή σάντουιτς. Τα πιο ώριμα φύλλα έχουν εντονότερη γεύση και πιο τραχιά υφή. Για αυτόν το λόγο μαγειρεύονται, καθώς το μαγείρεμα τα μαλακώνει και απαλύνει την τραχύτητα τους. β) Βλαστοί: η γεύση των βλαστών είναι παρόμοια με αυτήν των φύλλων του φυτού. γ) Άνθη: έχουν μία διακριτική, γλυκιά γεύση, που συχνά περιγράφεται ότι αντιστοιχεί σε μία λεπτή νότα φρέσκου αγγουριού. Η γεύση τους είναι πολύ πιο ήπια από αυτήν των φύλλων και για αυτό χρησιμοποιούνται κυρίως, για να δώσουν χρώμα και μία ευχάριστη, απαλή γεύση σε διάφορα πιάτα και ποτά.

Βράβευση ποιότητας ποικιλίας:  –

Μεταφύτευση – συγκομιδή: για τη συγκομιδή των φύλλων και των βλαστών χρειάζονται 50 – 60 ημέρες, ενώ για τη συγκομιδή των ανθέων 60 – 70 ημέρες. Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, το χρονικό διάστημα μπορεί να αυξηθεί ελαφρώς σε χειμερινές συνθήκες καλλιέργειας.

Κατάλληλη για επαγγελματική καλλιέργεια; ΝΑΙ

Κατάλληλη για οικιακό λαχανόκηπο; ΝΑΙ

Απόδοση (παραγωγικότητα): πολύ παραγωγικό

Συσκευασία για ερασιτέχνες: δισκάκι των 8 φυτών

Συσκευασία για επαγγελματίες: 228 φυτών (κατόπιν συνεννόησης)

Πιστοποίηση βιολογικών φυτών – φορέας: ΔΗΩ

Έλεγχος φυτοϋγείας: ΚΕΠΠΥΕΛ Γιαννιτσών

 

Οικογένεια: Boraginaceae

Επιστημονική ονομασία: Borago officinalis L.

Καταγωγή του μποράγκου: η ευρύτερη περιοχή της Μεσόγειου

Άλλες ονομασίες: Μποράζα, Μπουράντζο, Βοράντζα ή Μποράγο, Βοράγο, Μπουράντζο, Βοράντζα, Βορατσίνα, Αγγουρίτσα, Βούγλωσσο, Βοϊδόγλωσσα, Αστερόσπιτο, Μπορατσένα ή Μπουράτσινο, Αρμπέτα

Διεθνείς ονομασίες: Borage, Starflower, blue Borago, Bourrache officinale, Bourrache commune, Borretsch, Gurkenkraut, Borraja, Borragine, Огуречная трава, Borragem, حمحم مخزني, Kurkkuyrtti, Sığırdili, Borač, Boražina, Imba mielului, لسان الثور, Boukarou, لسان البكرة, Hodan, Tamara, Ilıştıra

Απαιτήσεις του μποράγκου σε έδαφος: είναι ανθεκτικό φυτό, που προσαρμόζεται σε διάφορους τύπους εδάφων, ακόμη και σε φτωχά, ξηρά ή αργιλώδη εδάφη. Ωστόσο, αποδίδει καλύτερα σε ελαφρά και αφράτα εδάφη, όπως τα αμμοπηλώδη, που επιτρέπουν στις ρίζες του να αναπτυχθούν ελεύθερα. Είναι ανεκτικό σε ένα ευρύ φάσμα pH (4.5 έως 8.5), αλλά προτιμά ένα ελαφρώς όξινο έως ουδέτερο περιβάλλον, με ιδανικό pH περίπου στο 6.5. 

ΣΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΟΧΗΣ: Εάν το έδαφός σας είναι πολύ αργιλώδες και σφιχτό, βελτιώστε την αποστράγγιση του με την προσθήκη χοντρής άμμου ή οργανικής ουσίας, όπως κομπόστ. Σε ιδιαίτερα προβληματικά εδάφη, μπορείτε να δημιουργήσετε υπερυψωμένα παρτέρια για να εξασφαλίσετε καλύτερη αποστράγγιση.

Λίπανση: καλό θα είναι, για να γίνει ολοκληρωμένη λίπανση πριν από οποιαδήποτε ενέργεια σας να προχωρήσετε σε ανάλυση εδάφους. Είναι μία απλή και οικονομική μέθοδος. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας και να σας δώσουμε όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες. Σε γενικές γραμμές, θα λέγαμε ότι το μποράγκο είναι φυτό μικρών απαιτήσεων σε λιπάνσεις, γιατί μπορεί να αναπτυχθεί και σε μέτρια – γόνιμα εδάφη. Η προσθήκη οργανικής ουσίας βορίου και αζώτου πρέπει να γίνεται με φειδώ και πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες των αναλύσεων εδάφους. Η υπερβολική λίπανση δημιουργεί φυτά πολύ αδύναμα και ευαίσθητα, οπότε πρέπει να αποφεύγεται. Επίσης, η υπερβολική εφαρμογή αζώτου μπορεί να οδηγήσει σε άφθονο φύλλωμα εις βάρος της ανθοφορίας.

Αποστάσεις φύτευσης:  40 – 50 εκ. μεταξύ των φυτών πάνω στη γραμμή καλλιέργειας και 70 – 80 εκ. μεταξύ των γραμμών καλλιέργειας (η απόσταση του διαδρόμου μεταξύ των φυτών).

Καλλιέργεια του μποράγκου σε γλάστρες ή δοχεία: α) Οι γλάστρες ή τα δοχεία που θα καλλιεργήσετε το μποράγκο, πρέπει να έχουν βάθος τουλάχιστον 20 – 30 εκ. και η διάμετρος τους στο επάνω μέρος να είναι τουλάχιστον 30 εκ. Πρέπει να προσέξετε, ώστε οι οπές στράγγισης στη βάση τους να είναι καλά ανοιχτές ή να ανοίξετε και άλλες, ώστε το νερό του ποτίσματος να στραγγίζει καλά από το υπόστρωμα. β) Επιλέξτε βιολογικό υπόστρωμα για καλλιέργεια αρωματικών φυτών ή λουλουδιών. Αποφύγετε αυτά που έχουν σβόλους ή πέτρες, γιατί θα εμποδίσουν τον σχηματισμό των ριζών. Εάν έχετε δικό σας υπόστρωμα π.χ. από κομποστοποίηση και είναι καλά απολυμασμένο, κοσκινίστε το καλά και ”σπάστε” με τα χέρια σας τυχόν σβόλους, όταν το τοποθετήσετε στη γλάστρα. γ) Αφού γεμίσετε τις γλάστρες σας με το υπόστρωμα, ανοίξτε με τα χέρια σας τρύπες, για να φυτέψετε τα φυτά του μποράγκου. Τοποθετήστε τα φυτά στο υπόστρωμα και σκεπάστε τα με προσοχή, ώστε η ρίζα του φυτού να είναι όλη μέσα στο υπόστρωμα. Ποτίστε ελαφρά, γύρω από κάθε φυτό. Σε κάθε γλάστρα με διάμετρο 30 εκ., τοποθετείτε 1 – 2 φυτά. δ) Διατηρήστε το υπόστρωμα της γλάστρας σταθερά υγρό, με μικρές ποσότητες νερού καθ΄ όλη τη διάρκεια της καλλιέργειας. ε) Τοποθετήστε τις γλάστρες σας σε ημι-σκιερό σημείο, ιδιαίτερα στα πρώτα στάδια ανάπτυξης του φυτού.

Ποτίσματα στο μποράγκο: είναι φυτό με μέτριες ανάγκες σε νερό και αρκετά ανθεκτικό στην ξηρασία, ειδικά όταν έχει αναπτυχθεί πλήρως. Ωστόσο, η σωστή φροντίδα και το συστηματικό πότισμα είναι απαραίτητα για να εξασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή ανάπτυξη, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους ανάπτυξης και ανθοφορίας.

Είναι προτιμότερο να ποτίζετε βαθιά, έτσι ώστε το νερό να φτάνει στις ρίζες, και να αφήνετε το χώμα να στεγνώνει ανάμεσα στα ποτίσματα. Αυτό αποτρέπει τη σήψη των ριζών. Ποτίζετε απευθείας στη βάση του φυτού και αποφεύγετε να βρέχετε τα φύλλα. Με αυτόν τον τρόπο, μειώνεται ο κίνδυνος εμφάνισης μυκητολογικών ασθενειών. Ο καλύτερος τρόπος για να ελέγξετε αν χρειάζεται πότισμα είναι να βάλετε το δάχτυλό σας στο χώμα. Αν τα πρώτα 2-3 εκατοστά του εδάφους είναι στεγνά, τότε είναι ώρα να ποτίσετε.

Εμπειρικά θα αναφέραμε, ότι 1 πότισμα την εβδομάδα το φθινόπωρο και 1 την άνοιξη είναι αρκετό. Τον χειμώνα, το πότισμα μειώνεται και μπορεί να χρειαστεί και 10 έως 15 ημέρες να ποτίσετε, γιατί υπάρχουν και οι βροχοπτώσεις. Το καλοκαίρι, το πότισμα μπορεί να αυξηθεί έως και 3 φορές την εβδομάδα.

Όταν καλλιεργείτε μποράγκο σε γλάστρα, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στο πότισμα, καθώς το χώμα στεγνώνει πιο γρήγορα από ότι στο έδαφος. Το καλοκαίρι σε υψηλές θερμοκρασίες, το πότισμα μπορεί να γίνει και καθημερινά, ενώ την άνοιξη και το φθινόπωρο η συχνότητα πιθανώς να διπλασιαστεί, σε σχέση πάντα με την καλλιέργεια του στο έδαφος.

Η καλύτερη μέθοδος είναι αυτή της σταγόνας (στάγδην άρδευση).

Άλλες εργασίες: α) βοτάνισμα ή σκάλισμα αγριόχορτων, β) έλεγχος για εχθρούς και ασθένειες, γ) σε εύφορα εδάφη, το φυτό θα ψηλώσει αρκετά. Για να το προστατέψετε από τυχόν εποχιακούς ανέμους, καλό θα είναι να βάλετε έναν πάσσαλο γύρω από το φυτό και να το στηρίζετε με έναν σπάγκο, δ) κλάδεμα μποράγκου: στα μέσα του καλοκαιριού, με ένα ψαλίδι κόβετε τον κεντρικό βλαστό στη μέση. Αφαιρείτε δηλαδή περίπου το φυτό στη μέση του ύψους του, με σκοπό τη δημιουργία νέων φύλλων και ανθέων.

Πώς και πότε γίνεται η συγκομιδή του μποράγκο; περίπου 2 μήνες μετά την μεταφύτευση των φυτών, μπορεί να ξεκινήσει η συγκομιδή των φύλλων. Με το χέρι ή με ένα ψαλίδι, κόβετε τα φύλλα στη βάση τους. Η συγκομιδή γίνεται διαδοχικά ”σε χέρια” και διαρκεί για αρκετούς μήνες.

Προετοιμασία πριν την κατανάλωση: α) Φύλλα: αμέσως μετά τη συγκομιδή, πλένετε τα φύλλα σε άφθονο κρύο νερό, για να απομακρύνετε λάσπες και άλλες ξένες ύλες. Ακολουθεί το στέγνωμα τους σε μία πετσέτα. Τα φύλλα που είναι μεγαλύτερα και ωριμότερα καλό θα είναι πριν την κατανάλωση τους, να τα πατήσετε σε όλη τους την επιφάνεια απαλά με το χέρι μας, για να απομακρύνετε τις τρίχες τους. β) Βλαστοί: σχολαστικό πλύσιμο, στέγνωμα όπως στα φύλλα και τέλος αφαίρεση των τριχών από την επιφάνεια τους. Η αφαίρεση μπορεί να γίνει με το χέρι ή με ένα μικρό μαχαίρι, ξύνοντας απαλά την επιφάνεια τους (όπως στα φύλλα). γ) Άνθη: αποφεύγετε το τρεχούμενο νερό, καθώς μπορεί να καταστρέψει τα ευαίσθητα πέταλα. Γεμίζετε ένα μικρό μπολ με κρύο νερό και βυθίζετε απαλά τα άνθη. Ανακινείτε ελαφρά για να απομακρύνετε τυχόν σκόνη. Αφαιρείτε τα άνθη από το νερό με προσοχή και τα απλώνετε σε ένα καθαρό πανί ή χαρτί κουζίνας, ώστε να στεγνώσουν καλά.

Διατήρηση και αποθήκευση: το ιδανικό είναι να χρησιμοποιείτε τα φύλλα του μποράγκου φρέσκα, καθώς έτσι έχουν πιο έντονη γεύση και άρωμα. Ωστόσο, υπάρχουν τρόποι διατήρησης τους για μικρό ή μεγαλύτερο διάστημα. 1) Συντήρηση στο ψυγείο: τυλίξτε τα σε μια υγρή χαρτοπετσέτα ή σε ένα καθαρό υγρό πανί. Τοποθετήστε τα σε μια πλαστική σακούλα που δεν είναι εντελώς κλεισμένη (ή σε μια διάτρητη) και βάλτε τα στο συρτάρι συντήρησης του ψυγείου. Με αυτόν τον τρόπο, τα φύλλα μπορούν να διατηρηθούν φρέσκα για 3 έως 4 ημέρες. 2) Αποξήρανση: απλώστε τα φύλλα σε μία λαδόκολλα ή ένα πλέγμα και αφήστε τα να στεγνώσουν σε έναν δροσερό και καλά αεριζόμενο χώρο, μακριά από την υγρασία. Ανακατέψτε τα φύλλα καθημερινά για να στεγνώσουν ομοιόμορφα. Η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει 2 -3 εβδομάδες. Εάν θέλετε να επιταχύνετε τη διαδικασία, απλώστε τα φύλλα σε ένα ταψί και βάλτε τα στο φούρνο, στη χαμηλότερη δυνατή θερμοκρασία (περίπου 80°C). Να ελέγχετε τα φύλλα συχνά για να αποφύγετε το κάψιμο. Αφότου τα φύλλα στεγνώσουν πλήρως και γίνουν εύθραυστα, αποθηκεύστε τα σε ένα αεροστεγές βάζο ή δοχείο. Φυλάξτε το βαζό σε ένα δροσερό και σκοτεινό μέρος. Τα αποξηραμένα φύλλα χρησιμοποιούνται κυρίως για την παρασκευή τσαγιού. 3) Κατάψυξη: βάλτε τα σε σακούλες κατάψυξης και φυλάξτε τα στην κατάψυξη. Επίσης, μπορείτε να φτιάξετε κύβους πάγου (σε παγοθήκες) με ψιλοκομμένα φύλλα μποράγκου.

Προσβολές από έντομα – ζώα: Αφίδες, Κάμπιες, Τετράνυχος, Σαλιγκάρια

Προσβολές από μύκητες – βακτήρια: Ωίδιο, Σηψηριζίες, Σκωρίαση

Προσβολές από ιώσεις: –

 

Το μποράγκο είναι φυτό πλούσιο σε ω-6 λιπαρά οξέα, τα οποία συμβάλουν στη διατήρηση της υγείας του δέρματος. Συγκεκριμένα, βοηθάει στην ελαστικότητα του δέρματος αυξάνοντας την παραγωγή κολλαγόνου, ενώ αντιμετωπίζει κοινά προβλήματα όπως η ακμή και η ψωρίαση.

Περιέχει βιταμίνες C και Ε, μέταλλα και ιχνοστοιχεία, όπως ασβέστιο και κάλιο.

Έχει τονωτική και αντιφλεγμονώδη δράση, ενώ βοηθάει και στον καθαρισμό του αίματος.

Για τις γυναίκες που θηλάζουν, η κατανάλωση μποράγκου βοηθάει τη ροή του γάλακτος κατά τον θηλασμό.

 

Τι γεύση έχουν τα φύλλα, τα άνθη και οι βλαστοί του μποράγκου; α) Φύλλα: η γεύση των φύλλων του μποράγκου περιγράφεται συχνά ως δροσερή και ελαφρώς αλμυρή, με έντονο άρωμα που θυμίζει αγγούρι. Αυτός είναι και ο λόγος που σε κάποιες περιοχές το φυτό ονομάζεται «Αγγουρίτσα». Τα νεαρά φύλλα είναι πιο τρυφερά και έχουν πιο καθαρή γεύση αγγουριού, αποτελώντας ιδανική επιλογή για ωμή κατανάλωση σε σαλάτες ή σάντουιτς. Τα πιο ώριμα φύλλα, έχουν εντονότερη γεύση και πιο τραχιά υφή. Για αυτόν το λόγο, συνήθως μαγειρεύονται, καθώς το μαγείρεμα τα μαλακώνει και απαλύνει την τραχύτητα τους. β) Βλαστοί: η γεύση των βλαστών είναι παρόμοια με αυτήν των φύλλων του φυτού. γ) Άνθη: έχουν μία διακριτική, γλυκιά γεύση, που συχνά περιγράφεται ότι αντιστοιχεί σε μία λεπτή νότα φρέσκου αγγουριού. Η γεύση τους είναι πολύ πιο ήπια από αυτήν των φύλλων και για αυτό χρησιμοποιούνται κυρίως για να δώσουν χρώμα και μία ευχάριστη, απαλή γεύση σε διάφορα πιάτα και ποτά.

Χρήσεις των φύλλων μποράγκου: έχουν χρησιμοποιηθεί εδώ και αιώνες, τόσο στη μαγειρική όσο και στην παραδοσιακή ιατρική. Τα νεαρά, τρυφερά φύλλα μπορούν να προστεθούν ωμά σε σαλάτες για να δώσουν μία ξεχωριστή γεύση, ενώ τα μεγαλύτερα και ωριμότερα, μπορούν να μαγειρευτούν όπως το σπανάκι και να προστεθούν σε σούπες, μαγειρευτά ή σάλτσες. Η διαδικασία του μαγειρέματος μειώνει την τραχιά τους υφή. Επίσης, με φρέσκα ή αποξηραμένα φύλλα μπορείτε να φτιάξετε δροσιστικά αφεψήματα (τσάγια). Να σημειωθεί ότι είναι πλούσια σε μεταλλικά άλατα, καθιστώντας τα κατάλληλα για χρήση σε δίαιτες χαμηλές σε νάτριο. 

Χρήσεις των βλαστών μποράγκου: είναι παρόμοιες, με αυτές των φύλλων. Για βρώση, επιλέξτε τους νεαρούς και τρυφερούς καθώς οι πιο ώριμοι γίνονται σκληροί και αναπτύσσουν πιο χοντρές, αγκαθωτές τρίχες.

Χρήσεις των ανθέων μποράγκου: Τα άνθη είναι βρώσιμα και με το έντονο μπλε χρώμα τους χρησιμοποιούνται για να διακοσμήσουν σαλάτες, σούπες, πιάτα με θαλασσινά, σάντουιτς και γλυκά. Επιπλέον, προστίθενται σε παγωμένα ροφήματα, κοκτέιλ και λεμονάδες για να δώσουν χρώμα και μία διακριτική γεύση. Επίσης, μπορούν να καταψυχθούν μέσα σε παγάκια, δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα.

Από πολύ παλιά, τα άνθη του μποράγκο μετά από επεξεργασία, έδιναν μία φυσική βαφή, λόγω των έντονων ανθοκυανινών που περιέχουν. Το χρώμα που προκύπτει είναι ροζ ή μπλε – μωβ και μπορεί χρωματίσει φυσικά υφάσματα από βαμβάκι, λινάρι κτλ, χαρτί και τρόφιμα.

Χρήσεις των σπόρων μποράγκου: oι σπόροι του έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία, καθώς από αυτούς παράγεται το έλαιο μποράγκου, μία πλούσια πηγή γ-λινολενικού οξέος (GLA), που χρησιμοποιείται ευρέως σε προϊόντα φροντίδας του δέρματος και των μαλλιών, αλλά και ως διατροφικό συμπλήρωμα για την αντιμετώπιση διάφορων καταστάσεων.

Χρήσεις του μποράγκου στη βιολογική κηπουρική: α) Τα άνθη του είναι εξαιρετικά ελκυστικά για τις μέλισσες και άλλους επικονιαστές, με αποτέλεσμα να βελτιώνεται η επικονίαση των κοντινών φυτών. β) Λειτουργεί ως μαγνήτης για ωφέλιμα έντομα, όπως οι πασχαλίτσες και οι μικροσκοπικές σφήκες που τρέφονται με βλαβερά έντομα πχ. αφίδες. γ) Η φύτευσή του κοντά σε καλλιέργειες όπως η τομάτα, οι φράουλες, το αγγούρι, το κολοκύθι και τα λάχανα, πιστεύεται ότι βοηθά στη μείωση των παρασίτων.

Επίσης, η βαθιά πασσαλώδης ρίζα του διαπερνά το έδαφος, βελτιώνοντας τη δομή, τον αερισμό του και τη διείσδυση του νερού.

Τα φύλλα του μπορούν να προστεθούν στον κάδο κομποστοποίησης για να επιταχύνουν τη διαδικασία.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως χλωρή λίπανση. Όταν το φυτό αποσυντεθεί, επιστρέφει άζωτο, κάλιο και ασβέστιο στο έδαφος.